Drie misverstanden over medicinale cannabis

Waar praten we over als we het hebben over medicinale cannabis?

De term ‘medicinale cannabis’ leidt nogal eens tot verkeerde aannames en misverstanden. Daarom vinden we het belangrijk om duidelijk te maken wat medicinale cannabis is. Om ervoor te zorgen dat we in discussies, nieuwsartikelen enzovoorts zoveel mogelijk dezelfde taal spreken, leggen we in een serie korte artikelen de meest voorkomende misverstanden voor.

Alle cannabis is geschikt voor medicinaal gebruik

Er is een groot verschil tussen ‘medicinale cannabis’ en ‘cannabis voor medicinaal gebruik’. Dat verschil zit ‘m in de wijze waarop en het doel waarmee de cannabis is geproduceerd. Medicinale cannabis is uitsluitend bedoeld voor patiënten en het productieproces is daar ook volledig op afgestemd. Productie vindt onder de hoogste kwaliteits- en veiligheidsnormen in een farmaceutische omgeving plaats en is volledig gestandaardiseerd. De productieprocessen zijn zo ingericht dat de cannabis genetisch consistent is, dat de hoeveelheid werkzame stoffen altijd gelijk is en dat de kans op vervuiling (micro-organismen, metalen) is geminimaliseerd. Bovendien worden er geen pesticiden gebruikt. De cannabis wordt hierop getest in een onafhankelijk laboratorium. De veiligheid van de patiënt is op die manier altijd gewaarborgd en zowel patiënt als arts weten wat wordt voorgeschreven.

Hennep is ook medicinale cannabis

Hennep behoort tot de familie van cannabisplanten en bevat – net als de cannabis die wordt toegepast voor recreatief of medicinaal gebruik – cannabinoïden. Als over hennep wordt gesproken, wordt vaak ‘industriële hennep’ bedoeld; een fors landbouwgewas met lange, sterke vezels, dat onder andere wordt toegepast in de kleding-, papier-, (dier)voedsel- en auto-industrie. Deze hennep wordt niet onder farmaceutische omstandigheden gekweekt en groeit vaak in het veld. Industriële hennep bevat geen of nauwelijks THC, waardoor het in veel landen legaal mag worden gekweekt. Industriële hennep bevat wel CBD en wordt daarom ook wel gebruikt voor productie van olie, maar is met name interessant door voornoemde vezelstructuur. Daarnaast verschilt industriële hennep ook genetisch van de cannabissoorten die voor medicinaal gebruik worden toegepast.

Medicinale cannabis is duur

Het (kunnen) produceren van medicinale cannabis vergt forse investeringen, terwijl het productieproces ook voortdurend moet voldoen aan geldende kwaliteits- en veiligheidseisen. In Nederland, waar in 2003 een programma voor medicinale cannabis is opgestart om patiënten voor een acceptabele prijs beschikking te geven over gestandaardiseerde cannabis van farmaceutische kwaliteit, is het gelukt om de prijs stukje bij beetje te verlagen. Het prijsniveau voor een gram medicinale cannabis ligt in Nederland al geruime tijd onder het gemiddelde van cannabis voor recreatief gebruik. Een efficient, opschaalbaar productieproces en -sinds enkele jaren – inkomsten vanuit export maken dat mogelijk. In 2018 heeft de minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport – eindverantwoordelijk voor het Nederlandse programma voor medicinale cannabis – de prijs per gram opnieuw verlaagd naar € 5,80 (netto).

Bedrocan presents at Cannabis Europa

Met meer dan tachtig (deskundige) sprekers – van politici, beleidsmakers en wetenschappers tot patiënten, zorgprofessionals en ondernemers – is Cannabis Europa uitgegroeid tot het belangrijkste cannabisevent om kennis te delen en de toekomst van medicinale cannabis in Europa vorm te geven. Bedrocan mag niet ontbreken.

Tjalling Erkelens, oprichter en CEO van Bedrocan, is uitgenodigd om mee te praten over zakelijk leiderschap. Een interessant onderwerp, want de uitdagingen zijn groot voor cannabisbedrijven die in een sterk gefragmenteerd landschap proberen international te groeien.

 

Cannabis Europa

Southbank Centre

Londen, Verenigd Koninkrijk

24 en 25 juni 2019

Nieuw onderzoek naar gebruik opiaten en medicinale cannabis

Kan medicinale cannabis het gebruik van opiaten verminderen? Om die vraag te kunnen beantwoorden start het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) een onderzoek naar de inzet van medicinale cannabis als opiaatbesparend middel bij chronische pijnpatiënten. Daarbij wordt het product Bediol® ingezet dat zowel de cannabinoïden THC als CBD bevat. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de afdeling anesthesiologie en wordt deels gefinancierd door Bedrocan, ‘s werelds meest ervaren producent van legale medicinale cannabis.

Hoofdonderzoeker professor Albert Dahan deed eerder onderzoek naar de werking van medicinale cannabis bij de behandeling van chronische pijn bij fibromyalgie. Een artikel hierover verscheen eind 2018 in het tijdschrift PAIN. Resultaten van dat onderzoek waren zodanig positief dat Dahan een volgende studie zal starten. Het hoofddoel van de studie is om te beoordelen of comedicatie met Bediol (6.3% THC en 8% CBD) de bijwerkingen van opioïden bij chronische pijnpatiënten zal verminderen.

Opiaten zijn pijnstillers gebaseerd op de natuurlijke stof opium. Voorbeelden van opiaten zijn morfine, oxycodon en fentanyl. Dahan: “Deze pijnstillers zijn bij langdurig gebruik verslavend en geven vervelende bijwerkingen zoals sufheid, misselijkheid en obstipatie. Wij denken dat je minder oxycodon hoeft voor te schrijven als je patiënten ook de mogelijkheid geeft om medicinale cannabis te gebruiken.”

Het onderzoeksteam werkt nu aan de voorbereidende fase van het onderzoek. Naar verwachting kunnen de eerste patiënten later dit jaar deelnemen. Daarna duurt het ongeveer twee jaar om het onderzoek af te ronden.

Medicinale cannabis. Legaal, maar moeilijk verkrijgbaar

Hoewel de regels voor toepassing van medicinale cannabis in het Verenigd Koninkrijk eind vorig jaar aanzienlijk werden verruimd, zijn nog veel patiënten op zoek naar manieren om – legaal, betaalbaar en verantwoord – aan medicinale cannabis of daarvan afgeleide producten te komen. Zorgprofessionals zijn uiterst voorzichtig met voorschrijven, want daarvoor is ‘çlear published evidence of benefit’ een voorwaarde. Volgens Hannah Deacon, moeder van epilepsie-patiënt Alfie Dingley, is er geen tijd te verliezen. “In de UK is awareness vergroot en zijn belangrijke stappen gezet. Maar de procedures zijn te bureaucratisch en tijdrovend. Patiënten kunnen daar niet op wachten.”

In 2018 heeft de overheid in de UK belangrijke stappen gezet als het gaat om de toepassing van medicinale cannabis. Met ingang van 1 november van dat jaar is het medisch specialisten toegestaan om in bepaalde gevallen medicinale cannabis voor te schrijven. Het leek, voor even, de kroon op het vele werk dat een grote groep patiënten en medestanders in het Verenigd Koninkrijk heeft verzet om medicinale cannabis op de politieke agenda te krijgen en de regels bij te stellen. Daarbij werden de beide jonge patienten Alfie Dingley (7) en Billy Caldwell (13) boegbeelden. Beide jongens lijden aan een ernstige vorm van epilepsie en inmiddels was gebleken dat medicinale cannabis voor hen een immens verschil kan maken. Nadat Charlotte Caldwell, moeder van Billy, in juni 2018 op luchthaven Heathrow werd gearresteerd nadat ze in Canada medicinale cannabisolie had gehaald, kreeg ze een noodlicentie zodat Billy toch over de olie kon beschikken. Ook Hannah Deacon, moeder van Alfie, haalde met regelmaat de pers. Ze startte een campagne, vroeg PM Theresa May persoonlijk om verandering van de regels en een licensie. Daarmee zou Alfie gebruik kunnen maken van de olie die hij eerder succesvol in Nederland had geprobeerd. Daarnaast wist Hannah de bekende acteur Patrick Stewart voor Alfie’s zaak te winnen. Ook Alfie kreeg in de zomer van 2018 bijzondere toestemming om medicinale cannabis te mogen importeren en gebruiken.

Bovendien kondigde Home Secretary Sajid Javid in juni 2018 aan dat de toepassing van medicinale cannabis zou worden herzien. Daarbij maakte hij meteen duidelijk dat die herziening in geen geval zou leiden tot volledige legalisering van cannabis, waarmee de scheiding tussen recreatief gebruik en medicinale toepassing duidelijk werd. De uitkomst was een afgebakende set regels, die per 1 november geldig werd. Daarbij werd medicinale cannabis overgeheveld naar de categorie drugs (Schedule 2) die weliswaar controlled is, maar in bepaalde gevallen mag worden voorgeschreven. Zo mag alleen door specialisten in een ziekenhuis worden voorgeschreven bij een beperkt aantal aandoeningen. Het gaat dan om kinderen met zeldzame en ernstige vormen van epilepsie, volwassenen die chemotherapie krijgen en volwassen MS-patiënten. Bovendien mag pas met medicinale cannabis worden behandeld als alle mogelijkheden zijn uitgeput, terwijl volgens de NHS ook nog eens bewezen moet zijn dat de behandelmethode werkt. Dr. Michael Bloomfield, vooraanstaand research fellow in psychiatry at University College London kon zich wel in deze ´sensible´ aanpak vinden, want net als veel andere zorgprofessionals wacht hij op wetenschappelijk bewijs. “When we don’t have very strong evidence for any medicine, then it should be hard to prescribe something because we should be prescribing medicines when there’s a very strong evidence base for them”, zei hij tegen BBC News.

Hannah Deacon begrijpt dat wel, maar ziet ook de praktische problemen voor de circa 25 duizend jonge patiënten met refractaire epilepsie in de UK die, net als Alfie en Billy, baat zouden kunnen hebben bij medicinale cannabis. “We zijn uiteraard heel dankbaar dat de verantwoordelijke instanties gehandeld hebben en we toestemming hebben gekregen om de olie voor Alfie te mogen importeren. We snappen ook dat zorgprofessionals verantwoordelijkheid hebben en wetenschappelijk bewijs willen, maar in de praktijk betekenen de nieuwe regels dat veel patiënten nog steeds geen toegang hebben tot medicinale cannabis. Omdat medicinale cannabis voor artsen een nieuw fenomeen is en iedereen wacht op de uitkomst van clinical trials. Daarvoor hebben veel patiènten simpelweg geen tijd. Daar komt nog bij dat de regels beperkt en ingewikkeld zijn, dat veel zorgprofessionals die regels niet begrijpen en ook vaak te weinig kennis hebben van medicinale cannabis en hoe dat voor te schrijven.”

Toch kan niet worden ontkend dat de UK, in lijn met andere landen in Europa, stappen zet. Tot 1 november 2018 konden Billy, Alfie en vele andere Engelse patiënten zonder speciale toestemming helemaal niet beschikken over medicinale cannabis. Bijna alle medicinale producten op basis van cannabis waren Schedule One drugs, waaraan geen medicinale of therapeutische waarde werd toegedicht en waarvan het gebruik was verboden. MS-patiënten konden beschikken over Sativex®, terwijl Nabilone® werd toegepast door kankerpatiënten. Maar ook aan het gebruik van deze geregistreerde producten waren voorwaarden verbonden. Beschikbaarheid was een algemeen probleem voor patiënten bij wie reguliere behandelmethoden niet (meer) werken, zoals bij Alfie Dingley het geval was. Daarom staken Hannah en Alfie in september 2017 Het Kanaal over, om in Nederland – waar medicinale cannabis sinds 2001 op doktersvoorschrift bij de apotheek verkrijgbaar is – te proberen of medicinale cannabis uitkomst kon bieden. Want voor Alfie begon de tijd te dringen.

Hannah, Drew, Alfie, Patrick Stewart and supporters.

Alfie heeft PCDH19 epilepsie (epilepsie ten gevolge van een mutatie in het PCDH19-gen, waardoor de aanmaak van het eiwit protocadherine is verstoord en de communicatie tussen hersencellen ontregeld raakt). Dit is een ernstige vorm van epilepsie, die bij Alfie tot clusters van epilepsie-aanvallen leidde; soms tot dertig aanvallen per dag (of 150 per cluster). “In eerste instantie dienden de clusteraanvallen zich om de acht maanden aan, maar toen Alfie vijf jaar oud was lag hij iedere week in het ziekenhuis”, herinnert Deacon zich. “in de tussentijd hebben we veel verschillende medicijnen geprobeerd, maar niets hielp. De situatie werd ernstiger naarmate Alfie ouder werd, dus er moest iets gebeuren.”

Hannah en haar echtgenoot Drew Dingley hadden zich verdiept in de mogelijkheden van medicinale cannabis. “Er is veel anekdotisch bewijs. In samenspraak met onze arts zijn we naar Den Haag gegaan, waar een specialist bereid was om Alfie te behandelen en waar de Transvaal Apotheek op verantwoorde wijze olie uit medicinale cannabis produceert”, zegt Deacon, die ook de verhalen over illegale, vaak vervuilde cannabisproducten kent. “Als het om je gezondheid gaat is enige scepsis altijd goed. We waren ervan doordrongen dat we op zoek moesten naar een legaal, gestandaardiseerd en farmaceutisch verantwoord product. In Nederland is dat op voorschrift verkrijgbaar.”

Na vijf weken behandelen in Nederland begon Alfie positief te reageren op een gestandaardiseerde olie met een lage THC-waarde. Na toevoeging van een olie met meer THC verbeterde de situatie van Alfie zelfs zienderogen. Deacon: “Na vijf maanden wisten we vrij zeker dat we een goed medicijn voor Alfie hadden gevonden. We zijn naar de UK teruggekeerd en zijn de campagne gestart waarmee Alfie – na een aantal flinke tegenslagen en nadat ook andere patiënten in actie kwamen – uiteindelijk de licensie heeft gekregen. Die license heeft uitendelijk geleid tot een voorschrift van de National Health Service (NHS), waarmee Alfie legaal kan beschikken over medicinale cannabis. Het enige probleem is dat we daarvoor wel geregeld naar Nederland moeten, want de olie die Alfie gebruikt is nog niet beschikbaar in de UK.”

“Het gaat naar omstandigheden heel goed met Alfie”, vervolgt Deacon. “Het aantal aanvallen is gereduceerd tot bijna nul. Hij gaat naar school, fietst, rijdt paard en ontwikkelt zich als ieder ander kind. Eerdere medicatie werkte veel minder goed en maakte hem bovendien agressief. We kunnen met recht zeggen dat medicinale cannabis een saviour for us all is. Alfie en de mensen om hem heen hebben weer een leven.”

Dat geldt helaas nog niet voor alle patienten in de UK. Het is dan ook niet voor niets dat Deacon zich zorgen maakt. “We hebben geen campagne gevoerd voor Alfie alleen. Er zijn nog zoveel andere patiënten – ook met andere aandoeningen – die baat kunnen hebben bij medicinale cannabis. Nu de overheid dat ook heeft aangegeven, moet de bereikbaarheid van medicinale cannabis snel verbeterd worden.”

Eerste partij medicinale cannabis in het Verenigd Koninkrijk gearriveerd

Op donderdag 14 februari arriveerde de eerste bulkpartij (800 gram) medicinale cannabis vanuit Nederland in de UK. De Engelse firma Grow Biotech kreeg toestemming om de partij te importeren. Het gaat hierbij niet om cannabisolie, maar om gestandaardiseerde medicinale cannabis van farmaceutische kwaliteit, die onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse overheid is geproduceerd. Met die eerste partij cannabis lijkt een nieuwe, officiële route in gebruik genomen en komt mogelijk een einde aan een ‘systeem’ waar import wordt toegestaan aan een select aantal patiënten, die het importproces vervolgens zelf moeten organiseren. Risico is dat de importprocedure langer duurt dan de geldigheid van een voorschrift (28 dagen) en daarmee is bulkimport volgens veel betrokkenen van wezenlijk belang.
een andere drempel voor veel patiënten wordt gevormd door de kosten van medicinale cannabis. Sommige patiënten zijn circa 700 pond per maand kwijt en er is nog geen vaste procedure voor vergoeding. Eind 2019 zal het National Institute for Health and Care Excellence guidelines voor medicinal cannabis publiceren. De NHS zal deze gebruiken als basis voor (mogelijke) vergoeding.

Bedrocan marktleider in Europa

Feiten en fabels: het MJBizDaily factbook ‘Medical Cannabis in Europe: The Markets & Opportunities’ geeft voor het eerst een duidelijk beeld van de Europese markt voor medicinale cannabis. Hoe ziet de Europese markt voor medicinale cannabis eruit? Welke regelgeving geldt per land, wie produceert, wie importeert en welke producenten leveren de grootste bijdrage?

Deze en veel meer vragen zijn voor het eerst zeer gedetailleerd en feitelijk beantwoord in een speciale uitgave van Marijuana Business Daily, een Amerikaanse nieuwsvoorziening (news outlet)  over de wereldwijde cannabisindustrie. Wat blijkt? Bedrocan is de duidelijke marktleider in Europa. Ruim 61% van de medicinale cannabis die in Europa wordt gebruikt door patiënten is afkomstig van onze locaties in Emmeloord en Veendam.

Een speciaal team van journalisten en onderzoekers heeft een analyse gemaakt van de Europese markt voor medicinale cannabis. Het beeld dat ontstaat is sterk uiteenlopend, zowel in regelgeving, als in cijfers. Slechts drie landen, Nederland, Duitsland en Italië, hebben een interne markt van betekenis. Alle andere landen tezamen zijn goed voor niet meer dan 3% van de markt. Nederland is bovendien als enige land in staat zelf te voorzien in de interne behoefte van patiënten. Alle andere landen zijn voornamelijk afhankelijk van import. En in tegenstelling tot wat vaak beweerd wordt, komt deze import niet uit Canada.

Naast de algemene Europese cijfers geeft het rapport ook een mooi overzicht van de markt en de regelgeving in meer dan 20 individuele landen. Interesse? Het MJBizDaily factbook is gratis te downloaden.

‘Schadelijke effecten van THC worden door CBD niet verzacht’

Algemeen wordt aangenomen dat CBD geen kwaad kan, omdat je er niet high van wordt. Laat staan dat het je reactievermogen in bijvoorbeeld het verkeer beïnvloed. Een recent onderzoek, uitgevoerd door het Lambert Initiative aan de Universiteit van Sydney wijst er echter op dat CBD bepaalde nadelige effecten van THC op het rijvermogen en de cognitie mogelijk juist verergert. Een vervolgstudie met de producten Bedrocan® en Bedrolite® start dit jaar.

Dat cannabis invloed heeft op cognitieve vaardigheden als autorijden staat inmiddels vast. De effecten kunnen weliswaar per individu aanzienlijk verschillen, niettemin heeft cannabis over het algemeen een licht tot matig effect op het rijvermogen. Dit is een punt van zorg voor patiënten die medicinale cannabis gebruiken.

Cannabisgebruikers gezocht

De Universiteit van Maastricht is op zoek naar matige cannabisgebruikers die mee willen doen aan een nieuw onderzoek naar cannabisgebruik en autorijden. Het onderzoeksteam, onder leiding van de Nederlandse professor Johannes Ramaekers, zoekt gezonde vrouwelijke en mannelijke vrijwilligers in de leeftijd van 18 en 50 jaar. Voorwaarde is dat de deelnemers af en toe, niet meer dan twee keer per week, cannabis gebruiken. Bij belangstelling kunt u een e-mail sturen naar:
fpn-cannabisanddriving@maastrichtuniversity.nl

Rijprestaties

Rijden is een complexe activiteit waarvoor veel cognitieve vaardigheden nodig zijn, zoals kijken, schakelen, inschatten, plannen, beoordelen enz. De Australische promovendus Thomas Arkell voerde onlangs een gerandomiseerd, dubbelblind en placebogecontroleerd crossover-onderzoek uit naar de effecten van verdampte THC en CBD op het rijvermogen. Hij was verbaasd over de uitkomsten: “Wij constateerden dat bij cannabis met zowel THC als CBD het effect op de rijprestaties slechter was dan bij cannabis met alleen THC.” Als deelnemers zowel THC als CBD hadden binnengekregen, waren hun THC-gehaltes in hun bloed iets hoger dan wanneer zij uitsluitend THC kregen. 

“Deze resultaten wijzen er daarom op dat CBD de effecten van THC niet verzacht of beperkt maar dat het mogelijk deze effecten juist verergert”, aldus Arkell.

Patiënten

Volgens Arkell hebben vooral patiënten baat bij deze nieuwe informatie. “Cannabispatiënten die producten gebruiken met een hoog CBD-gehalte die tevens THC bevatten (zoals Bediol of Savitex) moeten erop worden gewezen dat CBD mogelijk de hoeveelheid THC in het bloed kan verhogen en dat het onder bepaalde omstandigheden de effecten van THC juist kan verergeren.”

Thomas Arkell

Algemeen advies

Wat moeten patiënten nu doen na inname van hun medicatie? Het blijft volgens de onderzoeker lastig om een algemeen advies te geven aan patiënten die medicinale cannabis gebruiken. Het effect van cannabis verschilt per patiënt. “Bij cannabis ligt het niet zo eenvoudig als bij alcohol. De metabolisatie van het middel en de reactie op de effecten ervan verschillen per persoon. Het is daarom lastig te zeggen: deze hoeveelheid THC in je bloed of speeksel heeft dit specifieke effect.”

Bij het onderzoek lieten deelnemers na 3,5 – 4 uur nog steeds slechtere prestaties zien terwijl ze zich op dat moment al veel minder ‘high’ voelden. Volgens Arkell wijzen deze resultaten erop dat patiënten na de inname van hun medicijn het beste minimaal 3 tot 4 uur kunnen wachten met rijden.

Arkell: “Met meer onderzoek kunnen we hopelijk zorgen voor betere richtlijnen voor patiënten die twijfelen over hoe lang ze moeten wachten.”  Binnenkort start aan de Universiteit van Maastricht een vervolgonderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van de producten Bedrocan® en Bedrolite® alsmede een placebo. Ook een rijtest op de weg maakt onderdeel uit van de nieuwe studie.

Testvoertuig

De Universiteit van Maastricht heeft al eerder onderzoek gedaan naar de effecten van cannabis op de rijprestaties. Ze maken daarbij gebruik van een unieke testauto met dubbele bediening en met aan het dak gemonteerde apparatuur voor de meting van diverse aspecten van de rijvaardigheid. De rijtest duurt ongeveer één uur en vindt plaats op een snelwegtraject van 100 km in de buurt van Maastricht. Hierbij zal steeds een instructeur aanwezig zijn in de auto.

De rijtest op de weg biedt een aanzienlijk voordeel in vergelijking met gesimuleerde rijtests, omdat hiermee de normale rijomstandigheden dichter worden benaderd.

Wanneer is iemand verminderd rijvaardig?

Thomas Arkell hierover: “Om de vermindering te meten, kijken we naar iets dat de standaarddeviatie van de laterale positie (SDLP) wordt genoemd. Dat is een maatstaf voor de mate waarin mensen heen en weer bewegen op de weg. Normaal gesproken zijn mensen vrij goed in het aanhouden van een vaste positie op hun rijbaan. Bij verslechtering door alcohol, drugs of medicijnen kunnen mensen dit echter minder goed in de hand houden, waardoor hun standaarddeviatie van de laterale positie toeneemt. Wij kunnen dezelfde maatstaf ook gebruiken om de effecten van cannabis op de rijvaardigheid te detecteren.”

SDLP – Standard Deviation of Lateral Position

Placebo
(e.g. SDLP = 16 cm)

Sedating drug
(SDLP = increases)

Bedrocan keert terug in Canada en Zuid-Amerika

In een arbitragezaak tegen Canopy Growth Corporation (“Canopy”) heeft de arbiter bepaald dat de Nederlandse medicinale cannabisproducent Bedrocan International (“Bedrocan”) de commerciële activiteiten in Canada met ingang van 11 september 2019 mag hervatten. Ook heeft Bedrocan toestemming gekregen om met terugwerkende kracht vanaf 14 maart 2019 de markt in Zuid-Amerika te betreden.

Een juridische afspraak, een zogeheten moratorium tussen de Canadese cannabisproducent Canopy en Bedrocan, verbood Bedrocan tot 1 januari 2020 commerciële activiteiten te ondernemen in Canada. Eenzelfde verbod gold voor Zuid-Amerika tot 7 juni 2019. Dit moratorium werd in juni 2018 door Canopy afgedwongen nadat beide partijen waren overeengekomen om de licentieovereenkomst, die tussen hen van kracht was, te beëindigen.

De arbiter heeft de duur van dit moratorium nu verkort omdat Canopy niet aan de voorwaarden heeft voldaan die aan de beëindiging van de licentieovereenkomst werden gesteld. De arbiter concludeerde dat het enkele feit dat Canopy ernstig werd benadeeld door een verkorting van de duur van het moratorium alleen Canopy was aan te rekenen. Hij concludeerde ook dat Canopy eventuele schade (dat wil zeggen vermindering van het moratorium) zelf had kunnen voorkomen door zich eenvoudigweg aan de afwikkelingsvoorwaarden te houden. Als gevolg van deze uitspraak zal Bedrocan later dit jaar vervolgstappen aankondigen over herintrede op deze markten.

Bedrocan’s CEO Tjalling Erkelens is van mening dat “opheffing van het moratorium niet alleen resulteert in een belangrijke mijlpaal voor Bedrocan als bedrijf, maar ook zeer goed nieuws is voor Canadese en Zuid-Amerikaanse patiënten die afhankelijk zijn van medicinale cannabis en al medicinale cannabis van Bedrocan gebruikten voordat het moratorium van start ging.”

Thailand onderweg naar de herinvoering van geneesmiddelen op basis van cannabis

In Thailand werd vroeger cannabis als traditionele geneesmiddel ingezet, maar het gebruik ervan werd in 1976, na de invoering van de wet op verdovende middelen,  per direct beëindigd. Door het tot nu toe strenge drugsbeleid was het voor veel mensen dan ook een verrassing dat Thailand stappen heeft gezet richting de herinvoering van geneesmiddelen op basis van cannabis. Voor de voorzitter van de raad van bestuur van de Thaise farmaceutische overheidsinstantie GPO komt het niet als een verrassing: “Uit de gegevens vanuit veel landen, met name in Europa, blijkt dat het (cannabis, red) nuttig is voor de behandeling van specifieke ziekten. Op basis van degelijk wetenschappelijk materiaal en een goed beleid kan Thailand nu een volgende stap zetten.”

Overheidscommissie

Als volgende stap heeft Thailand een overheidscommissie in het leven geroepen die kijkt naar productie, extracties, medische indicaties, regelgeving, klinische studies en kennisontwikkeling. Deze uitvoerende commissie is inmiddels in meerdere landen op bezoek geweest om te zien hoe verschillende partijen medicinale cannabis produceren. “De commissie moet ervoor zorgen dat met passende kwaliteitsnormen, licentieverstrekking en klinische onderzoeken de juiste basis wordt gelegd voor de invoering van cannabisgeneesmiddelen in Thailand. Doorslaggevend hierbij zijn de werkzaamheid van het geneesmiddel en de veiligheid voor patiënten. Het is een stapsgewijs proces, bestaande uit de introductie van geneesmiddelen op basis van cannabis middels het voorschrijven aan selecte populaties, het beoordelen van risico’s, het aanpassen op punten waar dat nodig is en het uiteindelijk opschalen naar het land als geheel”, aldus de voorzitter van de raad van bestuur van het Thaise GPO.

Vergrijzen

De bevolking van Thailand is aan het vergrijzen en het land is op zoek naar nieuwe manieren voor de aanpak en behandeling van leeftijdsgerelateerde ziekten. Eén van de tactieken daarbij is de snelle ontwikkeling van de palliatieve zorgsector. Binnen die context is het op dit moment nog ingewikkeld om opiaten te verkrijgen en te gebruiken. Als het gaat om het gebruik bij deze patiëntenpopulatie is er nog steeds sprake van stigmatisering en bezorgdheid over de veiligheid. Een Thaise professional op het gebied van palliatieve zorg hierover:  “Thaise patiënten begrijpen wel wat een opiaten is en welke rol opiaten spelen bij het onder controle houden van pijn en lijden in de laatste levensfase. Voor de meeste Thaise patiënten moeten er echter wel enkele misverstanden worden weggenomen. Mensen maken zich bijvoorbeeld vaak zorgen over het gevaar om verslaafd te raken aan opiaten, sneller te overlijden of zelfs de ontwikkeling van de ziekte te versnellen. Maar deze medicijnen kunnen juist de kwaliteit van leven verbeteren.”   

Opiaten

Net als bij opiaten zal er over de risico’s en voordelen van geneesmiddelen op basis van cannabis voorlichting nodig zijn richting patiënten en familie. Ook zullen de hooggespannen verwachtingen van cannabisgeneesmiddelen, als zou het gaan om een wondermiddel, moeten worden getemperd.

Net als in Nederland wordt in Thailand het onderwerp medicinale cannabis op een objectieve en wetenschappelijk verantwoorde manier benaderd. De gezondheid en het welzijn van de bevolking staan voorop. Ook is het van essentieel belang dat geneesmiddelen op basis van cannabis betaalbaar zijn. De Thaise GPO is namelijk verantwoordelijk voor de verstrekking van essentiële medicijnen tegen een betaalbare prijs. De GPO zal waarschijnlijk de stap naar cannabisgeneesmiddelen voor Thailand in goede banen willen leiden.

Binnen de ASEAN-gemeenschap heeft Thailand een gerespecteerde voortrekkersrol. Omliggende landen zullen waarschijnlijk de ontwikkelingen nauwgezet volgen als Thailand de stap zet naar de herinvoering van cannabis als geneesmiddel.

 

‘We moeten de plant naar de arts brengen’

Hij is inmiddels met emeritaat, maar de missie van Rudolf Brenneisen – de remedicalisatie van cannabis – is nog niet voltooid. Brenneisen geeft lezingen, staat de pers te woord en is hoofd van de Swiss Task Force for Cannabinoids in Medicine (STCM), waarvoor hij eens in de twee jaar eigenhandig een congres organiseert. Wetenschappelijke kennis ontwikkelen, duiden en delen is zijn devies. “We moeten de plant naar de arts brengen.”

“Het is de laatste keer dat ik dit in m’n eentje doe”, zegt Rudolf Brenneisen half januari aan de vooravond van het derde STCM congres.

“Ik vind het organiseren van een congres ontzettend leuk om te doen en de voorgaande edities hebben laten zien dat wetenschappelijke bijeenkomsten over medicinale cannabis in een behoefte voorzien, maar het is te veel werk voor één persoon.

Bovendien ben ik met pensioen en moet ik me ook op m’n vrije tijd richten. De wereld bestaat niet uit cannabis alleen.”

Rudolf Brenneisen

Dat is wel anders geweest. Het curriculum van Rudolf Brenneisen (Bern, 1949) komt neer op bijna veertig jaar kennis vergaren en delen over de medicinale potentie van cannabis. Dat begon en eindigde bij de universiteit van Bern, waar hij in 1975 als onderzoeker begon aan het Instituut voor Farmacologie en in 2014 met emeritaat ging als professor Fytochemie en farmacognosie (studie naar geneesmiddelen van natuurlijke herkomst – red.). Niet zo vreemd, want Brenneisen’s geboorteland Zwitserland heeft een rijke traditie op gebied van phytotherapie en cannabis was één van de planten die daar tot ver in de vorige eeuw als heilzaam werden aangeboden. Legaal. “Mijn eerste onderzoek was gericht op de pharmaceutische potentie van bosbes”, herinnert Brenneisen zich. “Op zeker moment mocht ik tijdens mijn studie Farmacie een cannabispreparaat tegen eksterogen samenstellen en daar was mijn interesse voor de cannabisplant gewekt. Ik vroeg me af of de kwaliteiten van dit ‘volksmedicijn’ naar de farmacie vertaald konden worden. Tegelijkertijd was ik me ook zeer bewust van de controverse rondom cannabis en de risico’s die (overmatig) consumeren met zich meebrengt. Daar werd me al duidelijk dat je medicinaal en recreatief gebruik van cannabis – en de discussie daarover – strikt gescheiden moet houden.”

Van forensisch naar medisch

In de jaren zeventig zet Brenneisen zijn eerste echte stappen als cannabiswetenschapper, maar dan op forensisch terrein. In opdracht van de Zwitserse narcoticapolitie stond hij aan de basis van een betrouwbare methode om het THC-gehalte in cannabis te bepalen, om vervolgens te verkassen naar het onderzoeksinstituut voor Farmaceutische Wetenschappen in Oxford Mississippi, waar hij samen met professor Mahmoud ElSohly werkte aan de chemische vingerafdruk (het profileren van terpenen) van de cannabisplant en de werkzame stoffen (cannabinoiden) daarin. Die kennis bracht Brenneisen halverwege de jaren tachtig ook naar het laboratorium van de Drug Enforcement Administration (DEA) in McLean, Virginia. Een fraai ingelijste oorkonde aan de muur van zijn kantoor in Bern herinnert Brenneisen nog dagelijks aan die periode. Uiteindelijk bracht een pilotstudie met spierspasme-patiënten de Zwitserse cannabisspecialist terug naar zijn geboortegrond. “Dat was de definitieve overstap van forensische naar medische wetenschap”, zegt Brenneisen. “Die studie, waarbij eerst twee patiënten met THC behandeld werden, bleek een mijlpaal in cannabisonderzoek. De studie werd opgeschaald naar meerdere patiënten en heeft eigenlijk de deur geopend naar klinisch onderzoek op gebied van cannabis in Zwitserland. En wellicht ook in de rest van de wereld, want daarna zijn vele onderzoeken gestart op gebied van neurologische aandoeningen,  zoals Amyotrofische Laterale Sclerose (ALS), bewegingsstoornissen en pijn.”

Remedicalisering

In bijna veertig jaar forensisch en medisch-wetenschappelijk onderzoek is Rudolf Brenneisen meermalen ‘cannabis papst’ (cannabispaus) genoemd. Misschien omdat hij zijn geloof in de medicinale potentie van cannabis met verve – maar soms ’n tikkeltje onorthodox – wist uit te dragen. Misschien ook omdat hij voortdurend dezelfde missie had; zorgen dat cannabis terug komt in de apotheken, waar het een plek verdient naast alle andere op recept verkrijgbare medicijnen. Brenneisen heeft het dan ook liever over de ‘remedicalisering’ van cannabis. “Het kan niet zo zijn dat patiënten die baat hebben bij cannabis de straat of het internet op moeten om in het illegale circuit hun ‘medicijn’ te kopen. Dat betekent voor patiënten – die al ellende genoeg hebben – niet alleen een mogelijke wetsovertreding, maar ook een gezondheidsrisico. De praktijk wijst keer op keer uit dat je dan niet weet wat je gebruikt. Kwaliteit en veiligheid staan in mijn optiek voorop en daarom is de wetenschappelijke, farmaceutische benadering belangrijk. Ik ben geen ‘cannabispaus’. Ik behoor niet tot de groep mensen die vindt dat alles uit de natuur per definitie goed is voor je gezondheid. En ik ben ook niet katholiek (lacht). Maar ik geloof wel in medicinale cannabis en er is inmiddels wetenschappelijke informatie om dat geloof te onderbouwen.”

Klinische feiten

De roep om wetenschappelijk bewijs is onveranderd groot. Niet alleen voor patiënten en artsen, maar ook zorgverzekeraars, beleidsmakers en de politiek wachten er op. Brenneisen: “Het begint bij patiënten. Er is in de loop der jaren ontzettend veel anekdotisch bewijs verzameld en dat is natuurlijk veelbelovend, maar het is de arts of medisch specialist die het moet begrijpen en die er in moet geloven want zij staan het dichtst bij die patiënt. Daarvoor hebben we harde, klinische feiten nodig en iedereen weet dat dat niet eenvoudig is. Want het kost tijd en het kost geld. Terug naar mezelf; of ik de daadwerkelijke remedicalisatie van cannabis nog ga meemaken is onduidelijk, maar er worden wereldwijd wel stappen gezet.”

Mystificering

De aandacht voor medicinale toepassing van cannabis heeft wereldwijd een enorme vlucht genomen en steeds meer landen overwegen legaal gebruik door patiënten of zijn bezig daarvoor een programma op te zetten. In het Europees Parlement zijn onlangs uitspraken gedaan, de Wereldgezondheidsorganisatie heeft aanbevelingen geformuleerd en medisch-wetenschappelijk onderzoek op gebied van cannabis is uit de startblokken geschoten. De Zwitserse emeritus hoogleraar wordt dit jaar zeventig en hoeft zich er volgens de pensioenwet niet meer druk om te maken, maar doet het toch. “Ik vind het nog steeds onvoorstelbaar hoe veelzijdig de cannabisplant is en hoeveel wetenschappelijke vragen medicinale cannabis oproept, al heb ik veel moeite met de mystificering die op grote schaal plaats vindt. Dat is nu al een hele tijd het geval rondom CBD. Dat wordt overal agressief vermarkt als voedingssupplement of lifestyle-product en de consument gaat er massaal voor. Dat is het gevolg van gebrek aan kennis. Cannabis – en dan bedoel ik de hele plant – is een natuurproduct met medische potentie, geen wondermiddel. En we weten dat er risico’s aan verbonden zijn. We moeten af van stigmatisering, maar ook van verheerlijking. Tegelijkertijd zijn er nog zoveel vragen te beantwoorden en ook daarom is een wetenschappelijke benadering noodzaak. Wat is de ideale formulering van cannabis als medicijn wat doet het endocannabinoïden-systeem? Moeten we op zoek naar een medicijn met een geïsoleerde werkzame stof of is het juist de combinatie van cannabinoïden die het ‘m doet? En wat is de meest ideale manier van toediening? Daar wordt op dit moment volop onderzoek naar gedaan en ik vind het nog altijd boeiend én nuttig om die kennis bij elkaar te brengen en te delen met de wereld.”

Ontwikkelen, duiden en delen

Om dat te kunnen doen is Rudolf Brenneisen nog steeds verbonden aan de Swiss Task Force for Cannabinoids in Medicine (STCM) en de Zwitserse Academie voor Farmaceutische Wetenschappen, waarvoor hij eens in de twee jaar eigenhandig een wetenschappelijk congres organiseert. Dit jaar (2019) voor de derde keer en dat is een hele klus, die nu nog nauwelijks tijd laat voor andere liefhebberijen, zoals het verkennen van Amerikaanse highways op de Harley Davidson of het luisteren naar de befaamde twelve bar blues van de Engelse rockband Status Quo. “We proberen op één zaterdag zoveel mogelijk zorgprofessionals, wetenschappers, patiënten, politici en andere belangstellenden bij elkaar te krijgen en dit jaar kwamen die maar liefst uit negentien verschillende landen. Dat geeft wel aan dat de belangstelling wereldwijd groot is,” zegt Brenneisen. “Ook in de toekomst blijft het ontwikkelen, duiden en delen van objectieve, wetenschappelijke kennis van wezenlijk belang en daar wil ik graag mijn steentje aan bijdragen. Mede daarom ben ik ook nog steeds actief als hoofdredacteur van het nieuwe wetenschappelijk tijdschrift ‘Medical Cannabis and Cannabinoids’.”

Waar wij ons verhaal vertellen

Nu de wereldwijde cannabismarkt blijft doorgroeien, geldt dat ook voor het aantal conferenties over dit onderwerp. Bedrocan heeft de onderstaande conferenties uitgekozen om ons eigen verhaal te vertellen. Onze boodschap is onze focus op de kernwaarden van ons bedrijf: scheiding van de markten (medisch tegenover recreatief) en wereldwijde harmonisatie van wet- en regelgeving om de toegang voor patiënten makkelijker te maken en om de wereldwijde uitwisseling van cannabisproducten te vereenvoudigen.

Evenement Datum Locatie
Fibromyalgia2019 4 – 5 maart Wenen
International Business Conference Cannabis 14 maart Barcelona
International Business Conference Cannabis 31 maart 31 – 2 april Berlijn
Cannabis Business France 9 -10 april Parijs
MJBIZDAILY’s European Cannabis Symposium 6 mei Kopenhagen

Oostenrijk verbiedt CBD-producten

Waar sommige landen CBD-houdende producten – oogluikend én als voedingssupplement – toestaan, is het in Oostenrijk een omgekeerd verhaal. Daar is CBD sinds kort verboden omdat de handel volgens de overheid ongecontroleerd en uit de hand is gelopen. De patiënt moet worden beschermd, vindt het ministerie van Volksgezondheid. Volgens de patiëntenorganisatie Arge Canna mogen patiënten niet de dupe worden van het verbod en werpt zich op als kwaliteitsbewaker.

Het CBD-verbod in Oostenrijk ging eind 2018 van kracht, vlak voor de recente aanbeveling van de wereldgezondheidsraad (WHO) om CBD juist te dereguleren. CBD is samen met THC een van de belangrijkste actieve bestanddelen van cannabis, waarbij THC vooral bekend staat om zijn bedwelmend effect. 

Advies WHO

De WHO erkende onlangs de therapeutische noodzaak van cannabis, beschouwt de plant niet langer als gevaarlijk en stelde onlangs voor om cannabis in het VN- drugsverdrag uit 1961 te verplaatsen van het strenge schedule 4 naar het lossere schedule 1.

Volgens de Oostenrijkse patiëntenorganisatie Arge Canna is de patiënt niet gebaat bij slechts een verbod. Er moeten juist duidelijke regels en een beter toezicht op kwaliteitsbewaking komen.

Woordvoerder Klaus Hübner van Arge Canna over het verbod: “Nog steeds kun je in Oostenrijk cannabisbloemen, extracten en hasj met CBD en minder dan 0,3% THC kopen. Ze worden nu niet meer verkocht als voedingssupplement of medicijn, maar als aromaproduct. Dan mag het namelijk nog wel.” Volgens Hübner is er vanuit de overheid totaal geen controle op de kwaliteit van deze producten terwijl ze wel door patiënten worden gebruikt. Een doorn in het oog van de patiëntenorganisatie. “CBD is nu niet toegestaan voor medicinaal gebruik en er wordt niks gecontroleerd. Patiënten lopen wat dat betreft gevaar.”   

Vanwege het gebrek aan kwaliteitsbewaking laat Arge Canna sinds 2016 op verzoek van de fabrikant diverse Oostenrijkse CBD-producten op hun inhoudsstoffen testen. Dit gebeurt door een onafhankelijk laboratorium. Elke partij wordt getest op de aanwezigheid van cannabinoïden, de werkzame bestanddelen van cannabis. Zo mag het THC-gehalte niet boven de 0,3% uitkomen. Ook wordt er gecheckt of het product geen zware metalen, pesticide, micro-organismen (schimmels), oplosmiddelen of PAKs (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) bevat.  Hübner: “Producten die de test goed doorstaan, krijgen van ons een keurmerk en worden daarmee als veilig bestempeld. Slechte resultaten publiceren we niet. Deze producten krijgen gewoon ons keurmerk niet en zullen niet op onze website worden vermeld.”

Arge Canna certificeert voornamelijk CBD-olie. Sinds dit jaar zijn daar cannabisflos, verstuivers en kristallen bij gekomen. Er zijn inmiddels vijf bedrijven die hun producten op deze manier laten testen.

Vergoeding

Ondanks het CBD-verbod hoor je Oostenrijkse patiënten niet vaak klagen. Medicinale cannabis wordt namelijk standaard door de Oostenrijkse overheid vergoed, iets waar de gemiddelde Europese patiënt alleen maar op kan hopen. Er is echter wel een minpunt. THC-houdende cannabisflos, de gedroogde cannabisbloemen, is in Oostenrijk niet toegestaan. Alleen THC in de vorm van het concentraat dronabinol mag door een arts worden voorgeschreven. Deze THC wordt vervolgens door de apotheker verwerkt in een pil, olie of zalf. Dat is dus slechts één werkzaam bestanddeel. Voor patiënten, die juist baat hebben bij  THC én CBD, is dat verre van ideaal. Verondersteld wordt dat deze patiënten zelf hun niet gecontroleerde CBD-product in de eerder genoemde aromawinkels halen.

Experts zien geen voordelen

Even leek het er op dat eind 2018 de wet zou worden aangepast en gedroogde cannabisbloemen met THC voortaan toch als alternatief medicijn ingezet kon worden. Maar na deskundig advies van de onder meer de Oostenrijkse gezondheidsraad en het apothekers- en artsenverbond blijft alles bij het oude. Er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat cannabisflos beter zou werken als het al verkrijgbare dronabinol. Bovendien, met de reeds beschikbare cannabis-gebaseerde medicijnen, kan er exact worden gedoseerd, met flos is dat niet mogelijk, is de mening. Op synthetische cannabinoïden als Naboline na is in Oostenrijk sinds 2012 Sativex® het enige goedgekeurde medicijn op basis van cannabis.

Klaus Hübner

Uitzondering

Ondanks het algehele verbod op CBD maakt de Oostenrijkse overheid een uitzondering voor een kleine groep patiënten. Kinderen met een zeldzame vorm van epilepsie mogen CBD toegediend krijgen om epilepsieaanvallen te onderdrukken en krijgen hiervoor een vergoeding. Hübner: “Deze CBD houdende juice wordt uitsluitend door de apotheker bereid, is van farmaceutische kwaliteit en is daardoor niet te vergelijken met de CBD die te koop is in de aromashops.” Volwassen epilepsiepatiënten vallen echter weer buiten de boot. Net als mensen die lijden aan de ziekte van Parkinson komen ze niet in aanmerking voor een vergoeding. Patiëntenorganisatie Arge Canna, dat inmiddels in vier Oostenrijkse steden actief is, biedt in deze gevallen uitkomst. “Ons netwerk van patiënten en onze kennis over wetenschappelijke studies is groot. Wij helpen net zo lang totdat een vergoeding is geregeld”, aldus Hübner.

Fibromyalgie-onderzoek toont effectiviteit van producten Bedrocan aan

Medicinale cannabis met THC verlicht pijn bij fibromyalgie

Uit een recente studie blijkt dat de gestandaardiseerde cannabis van Bedrocan met een hoog THC-gehalte (tetrahydrocannabinol) effectief is bij pijnbestrijding bij fibromyalgie. Cannabis met alleen cannabidiol (CBD) geeft daarentegen helemaal geen verlichting. Het onderzoek is uitgevoerd door het Nederlandse Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). De resultaten zijn hoopgevend en volgens professor Albert Dahan, hoofd van de wetenschappelijke onderzoeksafdeling Anesthesiologie van het LUMC, is dit het eerste echte wetenschappelijke bewijs dat twee producten van Bedrocan werken bij fibromyalgie.

Het is de eerste keer dat een gerandomiseerde, placebo-gecontroleerde cross-over studie naar de therapeutische effecten van geïnhaleerde medicinale cannabisproducten van Bedrocan is afgerond. Tjalling Erkelens, CEO van Bedrocan, is bijzonder verheugd voor patiënten: “De uitkomst is erg belangrijk voor patiënten die lijden aan fibromyalgie. Nu hebben we het klinische bewijs dat artsen verlangen om onze producten voor te kunnen schrijven en dat zorgverzekeraars willen hebben om een vergoeding te kunnen legitimeren.”

Nu hebben we het klinische bewijs dat artsen verlangen om onze producten voor te kunnen schrijven”

Tjalling Erkelens, CEO Bedrocan

Fibromyalgiepatiënten ervaren chronische pijn die onder meer gepaard gaat met slaapstoornissen, allergieën en darmklachten. In totaal deden twintig patiënten aan het onderzoek mee. Zij kregen drie verschillende cannabisproducten toegediend met behulp van een verdamper: Bedrocan®, Bediol®, Bedrolite® en placebo-cannabis zonder cannabinoïden, de inhoudsstoffen van cannabis. Bij de producten Bedrocan en Bediol ervaarden patiënten significant minder drukpijn in vergelijking met het placebo. Bovendien gaven veel respondenten aan verlichting van hun spontane pijn te ervaren na gebruik van Bediol.

Professor Dahan hierover: “Fibromyalgiepatiënten ervaren met name drukpijn aan spieren en pezen. Omdat alleen de producten Bediol en Bedrocan goede resultaten laten zien, en de CBD-variant Bedrolite totaal niet, geeft ons dat de indicatie dat met name THC effectief is bij deze specifieke aandoening.”

Patiënten moesten voor het onderzoek naar het ziekenhuis komen. Voor en na de toediening van de cannabis vonden allerlei onderzoekjes plaats. Bij één experiment werd een gewicht gelegd op de spier tussen de duim en wijsvinger. Dahan: “Gezonde mensen kunnen tien kilo aan. Bij een fibromyalgiepatiënt is één kilo al pijnlijk. Maar na toediening van een Bedrocan-product met THC zagen we dat dezelfde patiënt ineens tien kilo kon hebben.”

Verder onderzoek is nu nodig om te bepalen of dezelfde mate van pijnverlichting kan worden gereproduceerd in een langetermijnonderzoek met fibromyalgiepatiënten. Dahan: “De volgende studie vindt bij patiënten thuis plaats. Ik wil dan onderzoeken of THC ingezet kan worden als opiaatbesparend middel. Heel veel mensen gebruiken, en misbruiken opiaten als oxycodon. Wij denken dat je veel minder oxycodon hoeft voor te schrijven als je die mensen ook de mogelijkheid geeft om THC te gebruiken.”

Bedrocan® Bediol® Bedrolite®

THC 22%

CBD <1.0%

THC 6.3%

CBD 8%

THC <1.0%

CBD 9%

Overzicht van de gebruikte producten en de  THC en CBD-gehaltes

Frankrijk zet stappen richting medicinale cannabis

Wetenschappelijk comité geeft groen licht aan medicinale cannabis

Net als de meeste andere Europese landen wordt ook in Frankrijk (hardop) nagedacht over de introductie van een programma voor medicinale cannabis, zodat patiënten legaal kunnen beschikken over een product dat de kwaliteit van leven kan verbeteren. Op donderdag 13 december j.l. diende een tijdelijke wetenschappelijke commissie, het CSST, een adviesrapport met bevindingen in bij het ANSM, het Franse nationaal agentschap voor de veiligheid van geneesmiddelen en gezondheidsproducten. De voorlopige conclusie van het CSST is dat het ‘gepast is om het gebruik van therapeutische cannabis […] in bepaalde klinische situaties toe te staan en in gevallen waarin [bestaande] therapieën onvoldoende verlichting bieden of niet goed worden verdragen.’

CSST

Volgens Franse media geeft de tijdelijke commissie daarmee ‘groen licht’ voor medicinale cannabis in Frankrijk, al stelt dit Comité Scientifique Spécialisé Temporaire (CSST) – dat onder voorzitterschap van de psychiater dr. Nicolas Authier op 10 september 2018 uit de startblokken is geschoten – wel randvoorwaarden. En zal het Agence Nationale de Sécurité du Médicament et des produits de santé (ANSM) nog een beslissing over het advies van de commissie moeten nemen. Die beslissing wordt op korte termijn verwacht.

Belangrijke stappen

De Belgische apotheker en voorlichter Igna Huyghe volgt het proces in Frankrijk op de voet en volgens haar zijn de afgelopen maanden belangrijke stappen gezet. Zeker sinds in juni van dit jaar: “Het heeft lang geduurd, maar nu komt er echt beweging en wordt duidelijk dat signalen over de potentie van medicinale cannabis ook op het hoogste niveau zeer serieus worden genomen. De commissie CSST heeft in korte tijd in zowel Frankrijk als daarbuiten veel belanghebbenden gehoord en lijkt op het spoor te zitten van veel andere Europese landen. Want hoewel de commissie terecht erkent dat er nog heel veel wetenschappelijk onderzoek nodig is, erkennen ze ook dat cannabis voor medicinale doeleinden in een grote behoefte voorziet.”

Igna Huyghe (1960) is apotheker en mede-initiatiefnemer van de organisatie Cannabis Patient Care. Samen met verpleegkundige Emelie Vanhoenacker geeft zij informatie over medicinale cannabis aan patiënten en zorgprofessionals in België en Frankrijk.

Franse patiënten

In Frankrijk lopen naar schatting 300.000 tot 1 miljoen patiënten rond die baat zouden kunnen hebben bij medicinale cannabis. Het land heeft gebruik van twee op cannabinoïden gebaseerde geneesmiddelen toegelaten, maar de een wordt slechts voorgeschreven onder heel specifieke omstandigheden aan patiënten met neuropathische pijn (Marinol®) en de andere (Sativex®) ligt door discussie over de prijs nog steeds niet in de apotheken.

Dat een groot aantal Franse patiënten cannabis inmiddels ontdekt heeft als medicijn is algemeen bekend, maar zij duiken daarvoor het illegale circuit in en zijn bovendien niet verzekerd van een consistent en veilig product. De vraag om regulering van cannabis voor medicinaal gebruik is daarmee in Frankrijk urgent en ook minister van volksgezondheid Agnès Buzyn heeft al laten weten cannabis niet uit te sluiten als legaal medicinaal product voor patiënten.

Medicinale cannabis

Net als in veel andere landen laat het begrip medicinale cannabis ook in Frankrijk ruimte voor veel discussie. “Probleem is dat het concept medicinale cannabis voor veel mensen – patiënten, maar ook zorgprofessionals en politici – nog niet duidelijk is”, concludeert Huyghe. “Er is vraag naar een gestandaardiseerd full spectrum product dat volgens farmaceutische normen, dus GMP-compliant, wordt geproduceerd. Een product dat van constante kwaliteit is, waarvan de veiligheid zoveel mogelijk is gegarandeerd, dat betaalbaar is en dat ook in de toekomst nog verkrijgbaar is. Een product dat zorgvuldig wordt getest en via de zorglijn – artsen en apothekers – bij patiënten terecht komt en waarbij er ook mogelijkheden zijn om die patiënten – en dus ook het product – te monitoren. Zo’n gestandaardiseerd product is bovendien de enige basis voor wetenschappelijk onderzoek.”

Rondetafelbijeenkomst

Huyghe, die informatie geeft over medicinale cannabis aan patiënten in zowel België, Italië als Frankrijk, was op 5 december jongstleden in Parijs, waar de tijdelijke commissie CSST tijdens een rondetafelbijeenkomst de eerste bevindingen van haar onderzoek deelde met het publiek. “Daar hoorden we eigenlijk de aanbevelingen uit het rapport al”, zegt ze. “Men wil medicinale cannabis beschikbaar stellen bij chronische pijn, bepaalde vormen van epilepsie, palliatieve zorg, ondersteunende zorg in de oncologie en bij multiple sclerose. Het roken van cannabis is geen optie, maar de commissie ziet mogelijkheden in verdampen of orale toediening.”

Daarnaast beveelt de commissie aan dat patiënten worden gemonitord, zodat zowel de werking als eventuele bijwerkingen van medicinale cannabis in kaart worden gebracht. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de beoordeling van de baten bij een behandeling en het eventuele risico van verslaving. Daarnaast wil de commissie dat (wetenschappelijk) onderzoek wordt bevorderd. Wanneer de ANSM de aanbevelingen van de commissie overneemt gaat de tweede fase van het onderzoek in. Daarbij zal nader worden bepaald wat de meest geëigende methode van toediening wordt, hoe distributie van medicinale cannabis kan worden georganiseerd en of er sprake kan zijn van vergoeding. Het definitieve advies van de tijdelijke commissie wordt tegen september 2019 verwacht en daarmee lijkt het logisch dat het Franse programma voor medicinale cannabis niet eerder dan in 2020 van start gaat.

Economische impuls

Los van de discussie over de bijdrage die medicinale cannabis aan de volksgezondheid levert, speelt in Frankrijk ook de discussie over de economische impuls die de teelt van medicinale cannabis belooft. Frankrijk is van oudsher een landbouwland en in sommige départements en régions staat bij boeren het water aan de lippen. Niet zo vreemd dat de landbouwsector met belangstelling en espoir (hoop) kijkt naar de mogelijkheden van medicinale cannabis. In Frankrijk wordt volop hennep gekweekt en het land weet bovendien om te gaan met het telen van gereguleerde stoffen, want in Frankrijk wordt jaarlijks ruim honderd ton papaver – 21 procent van de totale wereldproductie – van de velden gehaald. Huyghe: “Het is logisch dat de Fransen willen onderzoeken hoe ze de productie van medicinale cannabis zelf kunnen regelen, maar voor patiënten valt te hopen dat het economische belang het medicinale belang niet ondergraaft. Ik heb de indruk dat men zich daar in Frankrijk van bewust is.”

Transvaal Apotheek: van flos naar olie

De Transvaal Apotheek in Den Haag is een apotheek met geschiedenis. In de bibliotheek staan boeken uit 1889 en volgens de website komt één van de cliënten al meer dan zeventig jaar over de vloer. Onder aanvoering van Paul Lebbink en Arwin Ramcharan bracht de Nederlandse apotheek in 2015 voor het eerst medicinale cannabisolie op de markt.

Met die primeur haalde de Haagse apotheek zowel in Nederland als daarbuiten het nieuws en dat was zelfs voor de medewerkers van de Transvaal Apotheek een verrassing. “De impact was groter dan we hadden verwacht”, herinnert Arwin Ramcharan, apotheker en kwaliteitsbewaker van de Transvaal Apotheek, zich.

BMC

In Nederland kunnen patiënten sinds 2003 legaal de gedroogde cannabisflos in potjes van vijf gram door hun arts voorgeschreven krijgen. Dit medicinale cannabisprogramma wordt namens de Nederlandse overheid uitgevoerd door het Bureau voor Medicinale Cannabis (BMC). Ramcharan: “Als apothekers waren we intussen goed bekend met de gedroogde cannabis en een groot aantal mensen die het gebruiken. Toen we het bereidingsproces voor de olie eenmaal in de vingers hadden en de olie werd vrijgegeven, bleek de vraag echter veel groter dan verwacht.” Op dit moment bedient de Transvaal Apotheek patiënten in heel Nederland en soms daarbuiten. De olie, die verkrijgbaar is in vijf verschillende soorten, wordt gebruikt voor een veelheid aan indicaties. Daarbij zijn pijn, epilepsie, glaucoom, migraine, misselijkheid, ontstekingen, slapeloosheid, spasmen en verminderde eetlust de meest voorkomende.

Taaislijmziekte

De Transvaal Apotheek kwam in 2017 opnieuw landelijk in het nieuws. Onder aanvoering van Paul Lebbink ging de apotheek de strijd aan met big pharma door zelf met een kostenefficiënt alternatief te komen voor peperdure medicatie tegen taaislijmziekte (Cystic Fibrosis).

Patiënten in Nederland kunnen de cannabisolie uitsluitend op dokter’s voorschrift krijgen. De olie kan in de Haagse apotheek worden opgehaald of per ‘medische post’ worden verstuurd. Daarnaast is er een voorzichtig groeiend aantal patiënten dat vanuit aangrenzende landen komt om – met een geldig recept én toestemming om te mogen importeren – olie mee naar huis te nemen. Ramcharan: “We zien voornamelijk patiënten die alle andere medicatie al geprobeerd hebben en in meer of mindere mate therapieresistent zijn. Ze hebben gehoord van medicinale cannabis, maar willen ook een product waarvan de inhoud bekend is en de herkomst traceerbaar. Daarnaast stellen ze vaak prijs op begeleiding van hun arts en de apotheker. De prijs van de olie is soms punt van discussie. De meeste patiënten begrijpen dat de productie investering in apparatuur en kennis vergt en dat we te maken hebben met een arbeidsintensief en uiterst gecontroleerd farmaceutisch productieproces.”

Magistrale bereidingen

Cannabisolie is een veelgebruikte toedieningsvorm onder patiënten die zichzelf medicatie toedienen, want het is eenvoudig te doseren. De Transvaal Apotheek is een van de laatste Nederlandse apotheken die aan magistrale bereiding doen. Het was daarom niet vreemd dat  Ramcharan en collega’s werd gevraagd om cannabisolie te maken. “De vraag om olie kwam van het BMC en was aanvankelijk gericht op jonge patiënten”, zegt Ramcharan. “Kinderen wil je niet laten roken en ook thee en vernevelen zijn vaak geen prettige toedieningsvormen voor hen, dus ga je op zoek naar een manier om cannabinoïden oraal te doseren. We hebben, samen met (toen nog) apotheker in opleiding Svenja Laarhuis en onderzoeker Arno Hazekamp in circa negen maanden tijd een gestandaardiseerd proces voor het bereiden van olie uitgewerkt. Dat was olie op basis van de toen net geïntroduceerde Bedrolite®, dus met veel CBD en nauwelijks THC. Na een groot aantal proefbereidingen en testen konden we in 2015 de eerste patiënten bedienen, want toen wisten we zeker dat ons procedé steeds een betrouwbaar eindproduct met een constante kwaliteit en een constant gehalte aan gewenste cannabinoïden opleverde. We hadden daarbij het geluk te kunnen beschikken over goede ‘active pharmaceutical ingredients’.”

De medicinale cannabis die als grondstof voor de olie wordt gebruikt, komt bij Bedrocan vandaan. Ramcharan hierover: “De medicinale cannabis die in Nederland via apotheken beschikbaar is, is gestandaardiseerd en wordt uitgebreid getest op inhoud en het ontbreken van contaminatie. Daarnaast wordt het volgens GMP geproduceerd en dat scheelt een hoop discussie. En… ook onze olie wordt uitgebreid getest. Want wanneer je een medicinaal product aanreikt en niet zeker bent van kwaliteit en veiligheid, ben je, voorzichtig uitgedrukt, verkeerd bezig. Daarvoor is de verantwoordelijkheid te groot.”

Andere apotheken

Inmiddels is de Transvaal Apotheek niet meer de enige apotheek in Nederland die cannabisolie mag produceren. Drie andere apotheken hebben ook toestemming en zijn de afgelopen jaren begonnen met productie en levering. Twee daarvan hebben begeleiding gehad van Ramcharan en collega’s. “Deze apotheken wilden niet opnieuw het wiel uitvinden en liefst zo snel en gedegen mogelijk beginnen met productie van medicinale cannabisolie”, zegt Ramcharan, die daarbij belang hecht aan een gestandaardiseerde manier van werken. “Wij vinden een gestandaardiseerde manier van produceren belangrijk, net als het werken met gestandaardiseerde grondstoffen. Want alleen zo krijg je steeds hetzelfde product en kun je op termijn uitspraken doen over de werking en eventuele bijwerking ervan.”

De apothekers wisselen inmiddels informatie uit en verzamelen zodoende klinisch relevante informatie. Ramcharan: ”Juist bij cannabisolie zit iedereen op bewijs te wachten. Vanuit meerdere apotheken kan nu informatie vrijkomen over toepassing van medicinale cannabis bij andere aandoeningen. Zo is er al informatie verzameld over migrainepatiënten.”

Door de samenwerking kunnen volgens Ramcharan meer patiënten gevolgd worden: “In samenwerking met een specialist volgen we vanuit onze apotheek een groep van circa twintig epilepsiepatiënten. Daar zien we bijvoorbeeld gunstige effecten bij toepassing van CBD. Maar we kunnen inmiddels ook iets zeggen over eventuele bijwerkingen. Zodra we dergelijk onderzoek kunnen verbreden en verdiepen, krijgen we de beschikking over data die uiterst waardevol is. Niet alleen voor patiënten en zorgprofessionals, maar ook voor onderzoekers.”

Voor meer informatie over de in Nederland verkrijgbare medicinale cannabisolie verwijzen wij graag naar de contactpagina op deze website. Daar vindt u een actueel overzicht van de apothekers die de olie zelf bereiden.

Is medicinale cannabis in Australië in opkomst?

In Australië is medicinale cannabis sinds 2016 toegestaan. Er zijn op dit moment naar schatting duizend patiënten die medicinale cannabis officieel mogen gebruiken. Dat is slechts een klein aantal op een bevolking van 24 miljoen. Verondersteld wordt echter dat honderdduizend patiënten hun medicijn nog steeds uit het illegale circuit halen. Hoe kan dat? We praten hierover met professor Iain McGregor, academisch directeur van het Lambert Initiative voor Cannabinoid Therapeutics, een Australisch onderzoeksinstituut dat verbonden is aan de universiteit van Sydney.

McGregor en zijn team doen sinds de oprichting in 2015 onder meer onderzoek naar de werking van medicinale cannabis. Dit jaar publiceerden ze de resultaten van twee enquêtes gehouden onder artsen en patiënten. Het was voor het eerst dat beide doelgroepen aan het woord kwamen over het medische gebruik van cannabis. Een verborgen gebruik blijkt.

Hoge cannabisprijs

Volgens McGregor is de hoge cannabisprijs een belangrijke reden waarom patiënten nog steeds afhankelijk zijn van de zwarte markt: “De meeste mensen zijn extreem arm omdat ze moeten leven van een uitkering of pensioen. Ze kunnen geen farmaceutische producten veroorloven die in het federale stelsel worden aangeboden. Het zou 60.000 Australische dollars (37,000 euro) per jaar kosten om een epileptisch kind met 1000 milligram CBD per dag te behandelen.“ Medicinale cannabis wordt in Australië niet vergoed door de zorgverzekering. Het verbaast McGregor dan ook niks dat patiënten op zoek gaan naar een goedkoper alternatief.  “Uit ons onderzoek is zelfs gebleken dat een kwart van de patiënten soms helemaal niets betaalt voor hun cannabis. Ze krijgen het gratis of kweken het zelf.”

Iain McGregor

Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat de Australische patiënt dat eigenlijk helemaal niet wil. “Patiënten willen net als bij gewone medicijnen een gestandaardiseerd product van farmaceutische kwaliteit. Dat verkrijgbaar is bij de apotheek. Deze wens sluit wat dat betreft niet aan op het programma dat vandaag de dag bestaat”, vindt McGregor.

Huisarts

Aan de Australische huisarts zal het overigens niet liggen. Een meerderheid is van mening dat medicinale cannabis gewoon op recept verkrijgbaar moet zijn. De Lambert Initiative ondervroeg vorig jaar 640 huisartsen en de uitkomst verbaasde zelfs onderzoeker McGregor: “We wisten dat pijnartsen en specialisten erg negatief zijn over medicinale cannabis. Maar de meerderheid van de huisartsen is in feite voorstander van medicinale cannabis. Dit is nogal verrassend.”

Onderzoek geïnspireerd door de familie Lambert

Ondanks het medicinale cannabisprogramma behandelen ouders in Australië hun kinderen die leiden aan epilepsie nog steeds met cannabisproducten van onbekende samenstelling. Het gaat daarbij vaak om zeer ernstig zieke kinderen, waarbij reguliere medicatie niet of nauwelijks helpt.

Een grote zorg voor het Lambert Initiative, omdat de organisatie erg betrokken is bij families met kinderen met epilepsie. Het onderzoeksinstituut is namelijk ooit mogelijk gemaakt door een flinke donatie van de welgestelde familie Lambert. Hun kleinkind Katelyn lijdt aan het Dravet-syndroom, een zeldzame en ernstige vorm van epilepsie bij jonge kinderen. Haar familie heeft jarenlang gestreden om medicinale cannabis in Australië gelegaliseerd te krijgen, nadat ze ontdekten dat de epileptische aanvallen bij hun dochter door cannabisolie verminderde. Katelyn wordt inmiddels succesvol behandeld met goedgekeurde medicinale cannabisolie. Maar ooit stond de vader van Katelyn zelf voor de rechter omdat hij illegaal cannabis kweekte voor de behandeling van zijn dochter.

Katelyn and Barry Lambert

Het Lambert Initiative was benieuwd of meer Australische families de wet breken voor de behandeling van hun kind. Uiteindelijk hebben ze 65 families bereid gevonden mee te werken aan een onderzoek. De meeste ouders gebruiken olie uit het illegale circuit. Ze denken hun kind CBD-olie toe te dienen, één van de inhoudsstoffen van cannabis. Na analyse van de olie is  echter gebleken dat in een behoorlijk aantal samples ook THC zat. Iain McGregor hoofd van het Lambert Initiative was zeer verbaasd: “Gezinnen waren ook verrast. Er zijn veel families die denken dat CBD een fantastisch effect heeft. Maar we ontdekten dat nauwelijks of geen CBD in hun oliën zat, maar juist wel THC.”

Het onderzoek was niet zo opgezet dat er conclusies konden worden getrokken over de effectiviteit van de olie op epilepsie-patiënten. McGregor: “Het onderzoek heeft echter wel een schijnwerper gezet op de wereld van gezinnen, die hun toevlucht nemen tot het gebruik van ongeoorloofde cannabisproducten om de epilepsie van hun kind te behandelen wanneer de conventionele behandeling is mislukt.”

Therapeutic Goods Administration

De afgelopen twee jaar heeft het Australische medicijnagentschap Therapeutic Goods Administration (TGA) 1.442 aanvragen goedgekeurd. Het aantal daadwerkelijke patiënten dat cannabis gebruikt valt lager uit dan het aantal aanvragen, omdat sommige artsen meerdere aanvragen voor dezelfde patiënt doen. McGregor en zijn team gaan uit van zo’n duizend daadwerkelijke patiënten die legaal gebruik maken van het programma. Maar dat kunnen er volgens hem met gemak veel meer zijn: “Wij zijn van mening dat mensen medicinale cannabis voorgeschreven moeten als ze een gunstig effect ervaren. Het is heel simpel: als de arts het wil voorschrijven en de patiënt het wil, dan moeten politici en beleidsmakers uit de weg gaan.”

Een ander obstakel is het ingewikkelde aanmeldproces voor het Australische medicinale cannabisprogramma. De arts moet een uitgebreid verzoek indienen bij het nationale ministerie van volksgezondheid. Daarin moet duidelijk worden aangetoond dat alternatieve behandelingen niet werken en dat er een uitgebreide literatuurstudie is gedaan.

Papierwerk

Tot voor kort moest dezelfde aanvraag ook worden ingediend bij het staatsministerie van volksgezondheid in de staat waar de patiënt woont. McGregor: “Het papierwerk was gewoon verschrikkelijk. Er zijn ook veel weigeringen geweest omdat zowel de nationale als het staatsministerie op zoek waren naar bewijzen naar de werking van medicinale cannabis.”

De regeling is inmiddels aangepast zodat artsen slechts één online formulier hoeven in te vullen en de meeste aanvragen nu binnen 48 uur worden beoordeeld. Toch is McGregor nog niet tevreden en pleit hij er voor om het aantal aandoeningen waarvoor medicinale cannabis kan worden voorgeschreven uit te breiden: “Patiënten gebruiken cannabis voor andere aandoeningen dan zijn toegestaan in het overheidsprogramma. De meeste aandoeningen komen niet voor. Vijftig procent van de patiënten gebruikt cannabis bijvoorbeeld voor rugklachten, maar rugpijn staat niet op de overheidslijst. Er is geen bewijs of klinisch onderzoek waaruit blijkt dat rugpijn een aandoening is die door cannabis kan worden behandeld. Maar mensen doen het toch.”

Cannabiskauwgom als medicijn in klinische fase

Nicotinekauwgom is misschien wel de allerbekendste medicinale toepassing. Maar kauwgom met cannabis als medicijn is nieuw. Zo nieuw dat de eerste productie nog moet gaan plaats vinden. Het bedrijf AXIM Biotechnologies heeft het product al ontwikkeld en staat in de startblokken voor de eerste klinische onderzoeken in Nederland, Israël en Canada.

Eerder deze maand ging de champagnefles op zowel het Amerikaanse hoofdkantoor in New York als in Nederland open. Het bedrijf dat een Amerikaanse beursnotering heeft (AXIM U.S.: OTC) kreeg van de Nederlandse overheid een GMP-certificaat toegewezen voor het maken van samples voor klinisch onderzoek. De testmedicijnen mogen nu wereldwijd worden ingezet als onderzoeksmiddel. Een mijlpaal voor het bedrijf dat al sinds 2007 bezig is om medicinale cannabiskauwgom op de markt te brengen.

MedChew Rx

Een veelbelovende kauwgomsoort van Axim is MedChew Rx. Deze bevat 5 milligram CBD – een niet-psychotrope component van cannabis – en 5 milligram THC – de bekende psychotrope cannabinoïde. De cannabis voor deze kauwgom wordt geleverd door Bedrocan. Het medicijn is ontwikkeld ter behandeling van pijn en spasticiteit bij Multiple Sclerosis (MS) patiënten. Het Nederlandse VU ziekenhuis in Amsterdam zal het klinische onderzoek uitvoeren.

Bewegingsziekte, pijn, stoppen met roken, tandbederf, middenoorontstekingen; dit zijn bekende en minder bekende medische toepassingen waarbij kauwgom als middel wordt ingezet.

Lekhram Changoer

Axim heeft bewust gekozen voor kauwgom als toedieningsvorm. Volgens Lekhram Changoer, chief technology officer, is het een sociaal geaccepteerde en gebruiksvriendelijke methode. Veel meer dan roken of inhaleren van cannabis. En of het werkt? Changoer: “Het effect van het kauwen is aanzienlijk. Als je kauwt worden de hersenen extra geactiveerd. Wetenschappers van de Vrije Universiteit in Amsterdam hebben aangetoond dat het effect van een medicijn bij kauwen, met name bij pijn, hoger is.”

Meer klinisch onderzoek

Axim Biotechnlogies laat komend jaar meer klinisch onderzoek uitvoeren. De Groningse medicijnonderzoeker QPS zal een studie verrichten naar kauwgom met synthetische dronabinol (THC). Deze kauwgom moet onder meer misselijkheid en braken tegengaan (chemotherapie) of juist eetlust opwekken (anorexia, AIDS). De Canadese universiteit van British Columbia gaat met cannabiskauwgom klinisch onderzoek doen naar de behandeling van drugs gerelateerde psychoses. In Israël start volgend jaar een dubbelblinde, gerandomiseerde, fase 2-studie onder dertig RLS-patiënten.

Restless Leg Syndrome

Axim Biotechnlogies heeft een kauwgom met CBD ontwikkelt die patiënten met het Restless Leg Syndrome (RLS) moeten helpen. RLS-patiënten hebben ’s nachts last van spierspasmen in de onderbenen, knieën en soms de armen. Dit leidt tot slaapstoornissen en de aandoening gaat vaak gepaard met hevige pijn. In de kauwgom zit 1000 milligram CBD en gabapentine, een geneesmiddel uit de groep van anti-epileptica.

Net als een pil

Volgens Changoer reageren artsen in ieder geval positief op de toedieningsmethode: “Helemaal nieuw is het niet. Ze kennen de nicotinekauwgum al. Artsen willen niet dat patiënten cannabis roken omdat dat ongezond is. Ook staan sommige artsen huiverig tegenover de inhaleringsmethode. Niet iedere patiënt wil of kan overweg met een verdamper. Kauwgum kan je makkelijk meenemen, net als een pil.”

Doel is om de kauwgom officieel als medicijn te registreren. De arts kan het dan voorschrijven en de dosering bepalen. Maar voordat het zo ver is moet klinisch onderzoek aantonen dat het product werkt.

Changoer: ”Voorstudies laten een positief beeld zien over de inzet van CBD en THC. Onderzoek zal ons meer inzicht verschaffen over dosering. Insteek is in ieder geval dat de patiënt op één kauwgom ongeveer twintig minuten rustig kauwt. De opname van de werkzame stoffen vindt daarna plaats via de wangslijmvliezen.” Changoer verwacht dat het nog zeker drie jaar duurt voordat de kauwgom ook daadwerkelijk op de markt komt.

Nieuwe brochure biedt informatie over medicinale cannabis

Er is een nieuw boekje beschikbaar waarin de effecten van medicinale cannabis in duidelijke taal wordt uitgelegd. De publicatie van deze Engelstalige brochure is door Bedrocan gefinancierd.

Het boekje A primer to medicinal cannabis bevat belangrijke informatie over de cannabisplant, cannabinoïden, de werkzaamheid en de kwaliteitseisen van moderne geneesmiddelen. Het gaat net een stapje verder doordat ook ervaren gezondheidsprofessionals aan het woord komen en het geeft een inzicht in het gebruik door patiënten.

Het boekje is bedoeld als inleidende tekst bij het therapeutisch gebruik van cannabis. Voorlopig is het een Engelstalige uitgave bedoeld voor de gezondheidssector, beleidsmakers en patiëntenorganisaties.

De officiële publicatie vond plaats tijdens de International Cannabinoid Research Society 2018 conferentie. Tegelijkertijd is het boekje ook in Nieuw-Zeeland aangeboden aan Medsafe, het ministerie van Volksgezondheid.

Zie de link om een kopie te downloaden.

‘Aanbevelingen WHO zullen waarschijnlijk de internationale wetgeving veranderen’

Cannabis staat sinds 1961 wereldwijd op de lijst van verboden middelen en heeft volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO niet tot nauwelijks medische waarde. Aan dat standpunt zou wel eens een eind kunnen komen. Vorige week kwam een speciaal drugscomité van het WHO, het ECDD, voor het eerst bijeen om exclusief te praten over de voor- en nadelen van cannabis voor de gezondheid. Twaalf sprekers uit het veld – artsen, patiënten en experts – waren uitgenodigd voor de hoorzitting om hun advies te geven aan het comité.

Waaronder het International Association for Cannabinoid Medicines (IACM) dat een videoboodschap instuurde met daarin de oproep om artsen en patiënten meer mogelijkheden  te geven om medicinale cannabis te kunnen voorschrijven. Volgens IACM-directeur Franjo Grotenhermen is het een goed teken dat zijn organisatie mocht spreken. De standpunten van de geselecteerde sprekers zeggen volgens hem veel over de mogelijke uitkomst van de bijeenkomst: “De sprekers hadden voor het eerst de kans om te zeggen dat de huidige situatie niet langer te rechtvaardigen is. Het comité zal waarschijnlijk deze uitspraken gebruiken in hun verklaring. Anders zouden ze wel partijen hebben uitgenodigd die zich meer richten op de gevaren van cannabis.”

Michael Krawitz van het FAAAT, een internationale denktank over drugsverslaving, noemt de bijeenkomst van historisch belang. Krawitz, al meer dan twintig jaar expert op het gebied van internationaal drugbeleid, was in Geneve bij de veertigste meeting van het ECDD om een adviesrapport in te dienen. “Het was een geweldige bijeenkomst. Hun aanbevelingen zullen waarschijnlijk de internationale wetgeving veranderen”, is de hooggespannen verwachting van Krawitz. “Het is de allereerste keer dat cannabis op de agenda staat van het ECDD. In 1961 is cannabis als verboden middel in het VN-verdrag terecht gekomen zonder dat het ooit officieel beoordeeld is door experts. Een echte formele wetenschappelijke beoordeling van cannabis als medicijn is nog nooit gedaan. Dat wordt nu mogelijk recht gezet.“

ECDD

Het Expert Committee on Drug Dependence (ECDD) is een comité van het WHO, en is samengesteld uit onafhankelijke deskundigen op het gebied van drugs en medicijnen. Eens per jaar komt de club bij elkaar om de impact van psychoactieve stoffen op de volksgezondheid te beoordelen en aanbevelingen te doen aan de internationale gemeenschap. Dit jaar stond de bijeenkomst tijdens de veertigste bijeenkomst volledig in het teken van cannabis. Dat was voor het eerst sinds de oprichting van het WHO in 1948.

De Nederlander Harm Hids was een van de individuele sprekers. “De meeting was heel goed opgezet. Je zou verwachten dat iedereen tegen cannabis is, maar dat was zeker niet zo.” Hids heeft een zoon met de ziekte van Crohn, een chronische ontsteking aan het maag- darmkanaal.

VN-verdragen

Commission on Narcotic Drugs is een VN-orgaan dat bepaalt welke drugs onder internationale controle vallen. De commissie komt tot deze besluiten op basis van aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Er zijn drie belangrijke VN-verdragen die de drugs in de hele wereld regelen:

  • Het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen (1961)
  • Het Verdrag inzake psychotrope stoffen (1971)
  • Sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen (1988)

In het verdrag uit 1961 staat dat cannabis en cannabispreparaten achterhaald zijn en er geen reden is voor hun medisch gebruik. Dat verdrag zien voorstanders van het gebruik van medicinale cannabis graag aangepast.

Zijn zoon gebruikt sinds jaren met succes CBD-capsules en THC-olie die lokaal de ontsteking tegen gaat. Hids: “Hij krijgt maximaal 12 mg THC per dag toegediend. Hij wordt er niet high van en kan gewoon naar school en studeren.” Tijdens de bijeenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie werd hem duidelijk dat het comité worstelt met het recreatief cannabisgebruik. Om de markt niet te vertroebelen moet de medicinale cannabisindustrie volgens Hids dan ook ver weg blijven van het recreatief gebruik. “Zo lang het product rookbaar blijft, dan weet je zeker dat mensen het ook recreatief gaan gebruiken. Je voorkomt misbruik door cannabis in vormen stoppen die totaal niet uitnodigend zijn voor recreatief gebruik. Dat was mijn boodschap aan het comité.”

Het eindverslag en de aanbevelingen van het ECDD komen eind juli 2018 beschikbaar op de ECDD-website. De aanbevelingen zullen vervolgens, na goedkeuring van het WHO, in stemming worden gebracht bij de 53 lidstaten van de Commission on Narcotic Drugs. Dit orgaan moet uiteindelijk overeenstemming bereiken of de huidige VN verdragen mogen worden aangepast.

Documentaire over cannabis en epilepsie moet meer begrip kweken

Chelsea Leyland (30) zou niets liever willen dan dat haar oudere zus, net als zij, toegang heeft tot medicinale cannabis om de dagelijkse epilepsieaanvallen te bedwingen. Maar haar zus woont in het Verenigd Koninkrijk en daar is medicinale cannabis niet toegestaan. Leyland, zelf ook epilepsiepatiënt, werkt nu aan een documentaire over haar eigen leven en dat van haar zus, die inmiddels door de vele aanvallen onherstelbare hersenbeschadiging heeft opgelopen. De documentaire Separating The Strains moet meer inzicht geven in de werking van medicinale cannabis en in het Verenigd Koninkrijk vooral begrip en empathie oproepen bij artsen en politici.

De film, die later dit jaar moet uitkomen, laat een wereld van tegenstellingen zien. Chelsea Leyland is een jonge succesvolle dj en model, woont in New York en reist de halve wereld over om de beste feestjes te bezoeken. Haar fascinerende leven staat in schril contrast met dat van haar oudere zus Tamsin (35) die vanwege haar ziekte permanent in een verzorgingstehuis woont.

Chelsea Leyland heeft toegang tot medicinale cannabis, haar zus niet. De Britse Leyland woont inmiddels in Amerika, waar medicinale cannabis in 29 staten gelegaliseerd is. “Mensen vragen mij vaak waarom ik mijn zus niet meeneem naar New York. Maar ze is te ziek om te vliegen. Ze heeft 20 tot 30 aanvallen per dag en heeft 24 uur per dag verzorging nodig.”

Volgens cijfers van de Britse epilepsievereniging lijden meer dan een half miljoen mensen in het Verenigd Koninkrijk aan epilepsie. Leyland heeft sinds haar vroege tienerjaren een vorm genaamd juveniele myoclonus epilepsie. Twee jaar geleden stopte Leyland met haar reguliere medicatie en stapte geleidelijk over op CBD-olie. Leyland had ernstige slaapproblemen die veroorzaakt werden door haar epilepsiemedicatie. Een vervelende bijwerking omdat juist slaapgebrek de epilepsieaanvallen deed vermeerderen.

Het was nooit Leyland’s intentie te stoppen met haar epilepsiemedicijnen. Ze ging naar haar neuroloog voor advies. Maar deze stond zeer afwijzend tegenover haar wens om meer te weten te komen over medicinale cannabis. ‘Ik was zo boos op mijn arts. Ik voelde me totaal niet gesteund. Ik verwachtte begeleiding en betrokkenheid. Al wat ik kreeg was een bekrompen reactie. Het vertrouwen in mijn dokter was compleet zoek, waardoor ik uiteindelijk besloot om zelf op onderzoek uit te gaan.”

CBD-olie

De populariteit van CBD-olie is de afgelopen tijd enorm gegroeid. Het wordt verkocht als voedingssupplement, in de vorm van olie en capsules, en als bestanddeel van andere producten, bijvoorbeeld verzorgingsproducten bij huidproblemen. De olie wordt door veel mensen gebruikt om rustig te worden of om beter te kunnen slapen. De olie bevat geen THC, een stof uit cannabis waar je high van kunt worden.

Op advies van een kennis begon ze met CBD-olie, die ze gewoon bij een online winkel in Engeland kocht. Deze olie wordt, net als in de meeste landen, als voedingssupplement aangeboden en is daardoor vrij verkrijgbaar. Echter CBD is één van de vele inhoudsstoffen van de cannabisplant en omdat cannabis wereldwijd op de lijst van verboden middelen staat, zou CBD-olie dus ook illegaal moeten zijn. Maar toch worden de producten door de meeste overheden oogluikend toegestaan. Leyland: “De winkels zijn overal. We hebben een ongecontroleerde industrie gecreëerd waarbij patiënten voedingssupplementen gebruiken als medicijn waar ze eigenlijk helemaal niks van af weten. Ze hebben ergens gelezen dat CBD kanker kan genezen of kan helpen bij de behandeling van MS of epilepsie en kopen in hun plaatselijk reformzaak een flesje met CBD om beter te worden.”

Regelgeving in VK

In het Verenigd Koninkrijk (VK) staat cannabis op de lijst met verboden middelen.  Cannabis is net als LSD, cocaïne en XTC een zogeheten schedule 1 drug. Dit houdt in dat ze niet als medicijn mogen worden gebruikt en dus ook geen medicinale waarde hebben.

Op het in bezit hebben van cannabis staat vijf jaar, op handel veertien jaar. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken een vergunning afgeven, meestal voor onderzoeksdoeleinden.  Daarnaast heeft het Britse koninkrijk sinds 2016 een wet die verklaart dat alle stoffen die psychoactieve stoffen bevatten illegaal zijn.

Leyland pleit dan ook voor regulering en de erkenning van cannabis als officieel medicijn. ”Patiënten houd je niet tegen. Kijk maar naar mij. Ik heb hetzelfde gedaan. Dat is een groot probleem. Patiënten kopen cannabis op internet, de reformzaak of op de zwarte markt. Dat is niet de juiste route. Zij hebben begeleiding nodig van een arts. Patiënten hebben daar recht op.”

Haar besluit om zelf haar medicijnen af te bouwen, realiseert ze zich nu, was erg gevaarlijk en raadt ze niemand aan. “Ik was eigenwijs en heb heel veel geluk gehad. Er is geen garantie dat cannabisgebruik bij iedereen goed verloopt.” Leyland is dan ook een groot pleiterbezorger voor een open en eerlijk gesprek tussen patiënt en behandelend arts. Artsen zouden zich wat haar betreft beter moeten laten voorlichten: “Meer artsen moeten betrokken raken bij het onderwerp medicinale cannabis. Er moet geïnvesteerd worden in educatie zodat medicinale cannabis als een normaal medicijn kan worden ingezet en niet als voedingssupplement.”

Ze heeft echter geen spijt van haar beslissing, omdat ze sinds de overstap geen epilepsieaanvallen meer heeft. De eerste keer dat ze de olie nam, kan ze zich nog heel goed herinneren: “Het was een ware sensatie. Het was voor het eerst dat ik met beide benen op de grond belandde. Als epilepsiepatiënt voelt het alsof er allemaal losse stukjes in je hoofd zitten die niet samen kunnen komen. Je brein is uit balans. Je geheugen werkt niet goed en het is moeilijk om de juiste woorden te vinden. Je kunt het vergelijken met pijn in je borst bij een verkoudheid, maar dan in je hoofd. Na mijn eerste gebruik werd het voor het eerst kalm in mijn hoofd. Ik kon weer helder denken. Ik dacht ‘oh, zo moet een normaal mens, zonder epilepsie, zich voelen’.“

Op de vraag hoe het nu met haar zus moet, antwoordt ze hoopvol: “Haar frontale kwab in haar hersenen is weliswaar compleet beschadigd door de aanvallen en die schade zal nooit meer herstellen. Maar het is nog niet te laat om haar aan de cannabis te helpen. Het zou al geweldig zijn als we de kwaliteit van haar leven met een fractie zouden kunnen verbeteren en het aantal aanvallen met de helft kunnen verminderen.”

Chelsea Leyland ( right) and her sister Tamsin

Leyland gelooft er stellig in dat de documentaire, waar op dit moment nog hard aan wordt gewerkt, verandering kan brengen in de manier waarop artsen en politici tegen cannabis aankijken. “Ik wil het empathisch vermogen van mensen aanspreken. Ook dat van politici en artsen. De kracht van de film ligt bij de anekdotische verhalen van patiënten. Zoals dat van een moeder met een kind dat honderd epileptische aanvallen per dag heeft. Als kijker zie je dat de gezondheid aanzienlijk verbetert als het kind medicinale cannabis krijgt. Dan heb je bijna geen ander bewijs meer nodig.“

Alfie Dingley

In het Verenigd Koninkrijk is dit jaar een bredere belangstelling voor medicinale cannabis ontstaan. Dit komt door recente berichten in de media over jonge epilepsiepatiënten die cannabisolie toegediend krijgen. Zoals die van de zesjarige Alfie Dingley, wiens aanvallen drastisch zijn verminderd na het toedienen van medicinale cannabisolie uit Nederland. Het gebruik is illegaal en import is tot op heden niet mogelijk. De ouders hebben inmiddels een importaanvraag lopen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Moeder Hannah Deacon heeft goede hoop. In een recente videoboodschap op Facebook vertelt ze dat de instanties ‘erg behulpzaam zijn’, en ze noemt het een ‘fantastische resultaat’ dat de Britse overheid de aanvraag überhaupt in behandeling heeft genomen. “We moeten positief blijven en over vier weken valt er een besluit dat hopelijk positief uitpakt. Zo niet, dan gaan we weer campagne voeren. Maar ik wil het ministerie een kans geven om iets goeds te doen.” Met Alfie gaat intussen alles goed.

Ook de publieke opinie in het Verenigd Koninkrijk lijkt te kenteren. Een petitie om Alfie medicinale cannabis te laten gebruiken leverde onlangs meer dan 370.000 handtekeningen op. Daarnaast vindt inmiddels driekwart van de Britten dat artsen cannabis voor medische doeleinden mogen voorschrijven.

Ook Leyland beseft maar al te goed dat mooie verhalen niet voldoende zijn: “We hebben ook wetenschappelijk bewijs nodig”, vervolgt ze haar betoog. “Cannabis is een zeer gecompliceerd medicijn dat uit vele werkzame bestanddelen bestaat. Er moet meer onderzoek worden gedaan en mensen moeten de juiste informatie krijgen. We hebben het hier namelijk niet over wiet voor recreatief gebruik, maar over een echt medicijn. Laat dat duidelijk zijn.”

Dagdosering cannabis Nederlandse patiënt al jaren stabiel

De gemiddelde dagelijkse consumptie van voorgeschreven medicinale cannabis voor Nederlandse patiënten is de afgelopen jaren opmerkelijk stabiel gebleven. De gemiddelde dagdosering is lichtjes gestegen van 0,64 naar 0,73 gram cannabis per dag. Dit kan worden geconcludeerd uit een recente studie, uitgevoerd door onderzoeker Bas de Hoop. Aan hem onder meer de vraag wat we met dit gegeven kunnen.

Waar komt alle data vandaan die u heeft gebruikt voor dit onderzoek?

De Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) is een onafhankelijke organisatie die negentig procent van alle receptgegevens van Nederlandse apotheken verzamelt. Daar zitten dus ook de recepten voor medicinale cannabis bij. Apotheken gevestigd in verzorgingshuizen of ziekenhuizen zijn hier overigens niet bij betrokken.

Uit deze receptuurdata is allerlei informatie te halen, zoals de afgiftedatum, de hoeveelheid cannabis die is afgegeven en de soort arts die het heeft voorgeschreven, maar ook bijvoorbeeld de leeftijd en het geslacht van een patiënt. Op basis van deze ruwe data hebben we vervolgens berekeningen gemaakt die ons een benadering geven van zaken als de gemiddelde dagdosering van patiënten of de totale duur van het gebruik.

Is er sprake van een stijging van het aantal gebruikers in Nederland?

Jazeker. Er wordt een gigantische stijging in gebruikers waargenomen tussen de onderzoeksperiodes 2003-2010 en 2011-2016. In de eerste acht jaar identificeerden we 5.601 personen, terwijl we er in de zes jaar daarna 10.826 hebben geïdentificeerd. En dit gaat nog maar enkel over de cannabis flos die is voorgeschreven. In 2015 kwam via de Transvaal Apotheek in Den Haag ook cannabisolie beschikbaar als toedieningsvorm. In het jaar na de introductie van de cannabisolie identificeerden we in één jaar al 6.720 gebruikers.

Verder hebben we uitgerekend hoeveel dat relatief is in Nederland, afgezet tegen de Nederlandse bevolking. En deze cijfers zijn spectaculair. In 2003 gebruikten er per 100.000 inwoners 6,4 patiënten medicinale cannabis. In 2010 was dit gestegen tot 6,9, niet een gigantische stijging in gebruik. We zien echter dat in 2016 al 24,6 patiënten per 100.000 inwoners cannabis – als cannabis flos of als olie – gebruiken.

BMC

Nederlandse patiënten kunnen al bijna vijftien jaar medicinale cannabis op doktersrecept krijgen. Het medicinale cannabisprogramma staat onder toezicht van het Bureau Medicinale Cannabis (BMC), dat deel uitmaakt van het ministerie van Volksgezondheid. Sinds de start van het programma in 2003 is cannabis in totaal 170.000 keer aan ruim 15.000 patiënten  voorgeschreven.

De introductie van cannabisolie eind 2015 heeft dus een grote invloed op de cijfers? 

De beschikbaarheid heeft tot een enorme toename geleid. Alleen al in 2016 was het aantal patiënten dat olie op recept gebruikte al veel groter dan dat van cannabis flos. Helaas is het voorgeschreven gebruik van cannabisolie te recent geïntroduceerd om op betrouwbare wijze het gemiddelde dagelijkse gebruik of verdere interessante gegevens te bepalen. Wel laten onze gegevens zien dat patiënten die olie gebruikten gemiddeld wat ouder en vaker vrouwelijk waren, in vergelijking met patiënten die cannabis flos gebruiken.

Wat zeggen de cijfers verder over de leeftijdsopbouw en geslachtsverhouding van de gemiddelde patiënt?

De grootste groep patiënten is ouder dan veertig jaar. Van de flos-gebruikers is bijna 80 procent ouder dan veertig, bij de patiënten die cannabisolie voorgeschreven krijgen is dat 88 procent. Ongeveer even veel mannen als vrouwen gebruiken cannabis flos. Met betrekking tot olie zijn vrouwen enigszins in de meerderheid (60%). De belangrijkste leeftijdscategorie is tussen de 41 en 60 jaar (42,9%) oud, gevolgd door de categorie 61-80 jarigen (30,9%). Best oud dus. In deze studie

hebben we de huidige data vergeleken met eerder gepubliceerd materiaal en de leeftijdsverdeling van patiënten is tussen de twee onderzoeksperioden zo goed als gelijk gebleven. Wel was er een kleine verschuiving te zien in de geslachtsverhouding: het percentage vrouwelijke patiënten daalde van 57,1  tot 51,4 procent.

Voor wie zijn deze cijfers van belang?

Omdat er in Nederland al meer dan vijftien jaar data wordt verzameld over medicinaal cannabisgebruik kunnen we heel veel leren over het daadwerkelijke gebruik. Voor zover ik weet, wordt nergens in de wereld dit soort cijfers centraal bijgehouden. Ook niet in Canada dat als eerste land ter wereld een medicinaal cannabisprogramma is gestart. Kortom, deze cijfers zijn behoorlijk uniek en bieden met name als het gaat om de dagdosering van 0,7 gram een leidraad voor het gebruik van cannabis uit de apotheek. Natuurlijk is niet iedere patiënt gelijk en is het ontzettend belangrijk voor een arts om samen met de patiënt op zoek te gaan naar de juiste dosis, maar het biedt wel een kader waar een arts rekening mee kan houden. Overigens zijn er genoeg uitschieters naar boven te vinden, waardoor het niet zinnig is om op basis van deze cijfers een soort maximale dosis aan te geven.

Op recept

Medicinale cannabis is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar en kan door alle apotheken in het land worden verstrekt. Op dit moment zijn uitsluitend de producten van Bedrocan beschikbaar. Het betreft vijf verschillende varianten van farmaceutische kwaliteit met dezelfde, gestandaardiseerde samenstelling.

Kunt u wel aangeven wat de maximale duur van het gebruik is?

Uit de cijfers blijkt dat naarmate hoe ouder iemand wordt, het aantal dagen dat iemand cannabis gebruikt afneemt. Een gemiddelde duur kan wel uitgerekend worden, maar is lastiger te interpreteren aangezien de gemiddelde duur van gebruik waarschijnlijk beïnvloed wordt door sterfgevallen in de hoogste leeftijdscategorie.

De dagdosering in Nederland ligt al meer dan tien jaar rond de 0,7 gram. Wat vertelt dit ons?

Dit laat duidelijk zien dat er in Nederland geen stijging in de consumptie van medicinale cannabis is waar te nemen. Waar veel beleidsmakers bang voor zijn bij de introductie van een medicijn als cannabis, is dat het gebruik zal leiden tot een verhoogde tolerantie en lichamelijke verslavingsverschijnselen bij patiënten, waardoor zij steeds meer nodig zullen hebben om hetzelfde effect te bereiken en een zekere afhankelijkheid opbouwen. Beleidsmakers kunnen op basis van deze cijfers gerustgesteld worden; we vinden over een tijdspanne van tien jaar geen enkele indicatie voor een verhoogd gebruik van cannabis als medicijn.

Kunt u ook iets zeggen over welke aandoeningen de producten van Bedrocan worden voorgeschreven?

Helaas kan ik deze vraag niet accuraat beantwoorden. De reden hiervoor is dat we hier niet de juiste informatie voor hebben. Er staat niet op het recept vermeld wat de ziekte of aandoening van de patiënt is, enkel wie het heeft voorgeschreven. Meer dan de helft van de voorschrijvers is bijvoorbeeld huisarts (59,2%), gevolgd door de specialist (27,1%). Daarnaast worden in de data wel specialismen genoemd, maar als er ‘chirurgie’, ‘cardiologie’ of ‘inwendige geneeskunde’ staat weet je alsnog te weinig om de aandoening te benoemen.

Bedrocan schenkt verdampers aan Tsjechische ziekenhuizen

Bedrocan heeft tien medische verdampers gedoneerd aan twee Tsjechische ziekenhuizen. Het gaat om de Volcano Medic® van Storz & Bickel die worden ingezet in het Sint Anna universiteitsziekenhuis en het Masaryk kankerinstituut in de stad Brno. Onder leiding van getraind personeel kunnen pijn- en kankerpatiënten leren het apparaat te bedienen en te doseren. Het Sint Anna ziekenhuis heeft hiervoor een speciale ruimte ingericht, die 17 april officieel in gebruik is genomen.

Tsjechië kent al jaren een medicinaal cannabisprogramma. Alleen worden de cannabis en de dure verdampers, net als in Nederland, niet (meer) vergoed door de ziektekostenverzekeringen. Dat is voor met name patiënten met een laag inkomen een groot probleem. Bedrocan hoopt door de schenking dat patiënten het apparaat en de verdampingsmethode eerst kunnen testen voordat ze tot aanschaf overgaan. Verdampen wordt in de regel als de meest efficiënte toedieningsmethode beschouwd omdat de werkzame stoffen snel in het lichaam worden opgenomen. Ook is het veiliger dan roken omdat er geen giftige stoffen vrijkomen zoals koolmonoxide, ammoniak en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s).

Capsules

Bedrocan werkt al jaren samen met één van de artsen van het Sint Anna ziekenhuis dokter Radovan Hřib. Hij schrijft als pijnspecialist medicinale cannabis voor aan patiënten met chronische of acute pijn. De speciale gebruikersruimte is een idee van hem. Dokter Hřib: “Nu zijn patiënten vaak toegewezen op capsules die door de apotheek magistraal worden bereid. Maar dat is niet de beste doseringsmethode bij pijnmanagement. Verdampen verdient boven alles de voorkeur, omdat de damp direct wordt opgenomen in de bloedbaan en de werking meteen voelbaar is.”

Dokter Hřib is naast zijn werk in het ziekenhuis verbonden aan de Tsjechische patiëntenorganisatie KOPAC. Hij wordt in Tsjechië beschouwd als dé medisch expert op het gebied van medicinale cannabis. Hij werkt nauw samen met overheidsinstanties om patiënten betere toegang te geven tot medicinale cannabis en de administratie voor artsen te vereenvoudigen. Ook was hij betrokken bij de registratie van medische verdampers in Tsjechië. De gebruikersruimte met de verdampers is bedoeld om patiënten te leren doseren.

Dr Radovan Hřib

Dokter Hřib: “Er is helaas geen universele dosering. Elke patiënt reageert weer anders op cannabis. Hier leren ze welke hoeveelheid het beste bij hen past. Ook ontdekken ze, onder deskundige begeleiding, of er bijwerkingen optreden en wat ze daar tegen kunnen doen.”

Cannabiszalf voor huidaandoeningen op basis van Bediol

Sinds kort brengt de Transvaal Apotheek in Den Haag naast olie ook cannabiszalf op de markt. De zalf is daarmee een nieuwe toedieningsvorm voor patiënten. Het is gemaakt op basis van de cannabissoort Bediol en is bedoeld voor de behandeling van huidaandoeningen.

Volgens Arwin Ramcharan, apotheker QA bij de Transvaal Apotheek, is de zalf ontwikkeld op verzoek van een dermatoloog in Den Haag. “Ik noem geen namen, maar het is een dermatoloog met wie we vaker samenwerken. Hij was al bekend met de cannabisolie die we sinds 2015 op basis van de Bedrocan-variëteiten bereiden en schreef die zo nu en dan ook voor. Nu wilde hij een zalf op basis van Bediol proberen bij een groep van circa veertig patiënten. Als de test positief uitpakt, wordt de groep patiënten vergroot. Ondertussen kunnen andere patiënten de zalf op recept gewoon bij ons kopen.”

Met de zalf, waarvoor de patiënt zestig euro (per 20 gram) betaalt, is een nieuwe toedieningsvorm aan het gamma van cannabisproducten op basis van Bedrocan-variëteiten toegevoegd. De Transvaal Apotheek laat het daar voorlopig even bij. Ramcharan: “We krijgen wel eens vragen over capsules, maar die zijn lastiger te maken. Bovendien is de toedieningsvorm wezenlijk anders; capsules gaan via de maag, waar stoffen worden afgebroken. Je moet daarmee dus veel hoger doseren.”

Overigens heeft ook Clinical Cannabis Care in Breukelen, dat eveneens olie bereidt uit Bedrocan-variëteiten, een zalf voor diverse huidaandoeningen beschikbaar. Deze cannabinoïdenzalf is echter gemaakt op basis van CBD-kristallen.

Denemarken staat medicinale cannabis toe, maar artsen zijn terughoudend

Sinds 1 januari 2018 is cannabis voor medicinaal gebruik in Denemarken toegestaan. Hoe verlopen de eerste weken? Als we de verhalen in de media mogen geloven gaat er in Denemarken het komend jaar op grote schaal cannabis geteeld worden. Artsen zijn daarentegen sceptisch omdat voldoende wetenschappelijke bewijs ontbreekt. Ondertussen kan een pijnkliniek de vraag niet aan en staan patiënten inmiddels op een wachtlijst van een jaar.

Odense, de derde stad van Denemarken, wil de Europese hoofdstad worden van de cannabisteelt. Deze kop prijkte begin 2018 boven een krantenartikel over de ontwikkelingen in wat hét centrum van de Deense tuinbouw wordt genoemd. Een lokale tomatenkweker en een hennepverbouwer zijn eind vorig jaar de samenwerking aangegaan met twee grote Canadese cannabisproducenten. De Canadezen brengen het geld en de kennis, en de telers leveren de kassen en de grond. Paprika’s en orchideeën worden verruild voor ‘het groene goud’ en duizenden vierkante meters oude kassen worden omgetoverd tot high-tech bedrijven.

Cannabisteelt

Volgens het Deense medicijnagentschap, die vergunningen voor de cannabisteelt verstrekt, hebben inmiddels twaalf Deense bedrijven toestemming gekregen om te mogen telen. Ze mogen dat uitsluitend doen in het kader van een pilot dat vier jaar duurt. Na twee jaar vindt een tussentijdse evaluatie plaats en zal de Deense overheid een beslissing nemen over de voortgang van het project. Volgens Henrik Uth van de firma CannGros, op dit moment de enige importeur van medicinale cannabis in Denemarken, betekent een kwekerslicentie per definitie niet dat er ook cannabis wordt verkocht. “Je hoeft alleen maar een plan aan de autoriteiten voor te leggen. Een faciliteit is nog geeneens nodig. Het wordt interessant hoe productie, regelgeving en toezicht op kwaliteit straks gaan samenkomen. Daar is nog veel onduidelijkheid over.”

De overheidsregels schrijven in ieder geval voor dat de nieuwe telers gestandaardiseerde en consistente cannabis moeten kunnen produceren. Gehaltes aan werkzame stoffen moeten bij elke oogst hetzelfde zijn. Dit is al jarenlang een specialiteit van Bedrocan en voor dokters, die medicinale cannabis willen voorschrijven, een noodzaak. Daar weet pijnarts Tina Horsted alles van. Zij runt in Kopenhagen een pijnkliniek waar ze dagelijks 90 patiënten behandelt. Tina Horsted: “Standaardisatie is essentieel. Patiënten moeten de garantie hebben dat ze bij elke inhalatie, druppel cannabisolie of capsule steeds dezelfde hoeveelheid THC of CBD binnen krijgen. Het gaat daarbij om veiligheid en kwaliteit. Dat maakt het grote verschil tussen het naar de dokter gaan of kiezen voor cannabis van de zwarte markt.”

Horsted is in Denemarken de enige arts die gespecialiseerd is in het voorschrijven van medicinale cannabis. Twee jaar geleden startte zij de pijnkliniek Min Smerte. Door een maas in de wet kon ze cannabis voorschrijven aan haar patiënten, omdat cannabis werd beschouwd als natuurlijk geneesmiddel. “Dat moest dan wel een handgeschreven recept zijn en het eindproduct moest magistraal zijn bereid door een apotheek”, aldus Horsted. Eén apotheek vond ze bereid om olie en capsules te maken met daarin cannabisbestanddelen  verwerkt. Die betrok de CBD-houdende cannabis legaal uit Oostenrijk en de THC werd er apart aan toegevoegd.

In de kliniek behandelt ze op dit moment 1.200 patiënten die lijden aan chronische pijn, MS, reuma en kanker. Door de wetswijziging is ze nu in staat om de producten van Bedrocan legaal voor te schrijven en gaat alles elektronisch. Met een geldig recept kan de patiënt in principe bij iedere Deense apotheek terecht. Op dit moment heeft de Deense overheid twee producten toegestaan: Bedrocan® en Bediol®, wereldwijd de meest voorgeschreven cannabisproducten.

Deense artsen

Een meerderheid van de Deense artsen is overigens tegen de wetswijziging. Er is volgens hen onvoldoende wetenschappelijke bewijs over het effect van cannabis. Ook is er weinig bekend over de juiste dosering, bijwerkingen en mogelijke risico’s van het combineren van cannabis met andere geneesmiddelen. Deense patiënten kunnen dan ook met moeite een dokter vinden die bereid is een recept uit te schrijven. Jens Thau heeft de administratieve leiding over de hoofdstedelijke pijnkliniek Clinic Horsted en hij merkt de terughoudendheid bij artsen dagelijks: “Per dag krijgen wij uit het hele land 20 telefoontjes van patiënten die door hun eigen arts niet geholpen willen worden.” Deze patiënten, met uitzondering van terminale kankerpatiënten, belanden door de hoge vraag op een wachtlijst van een jaar. “Wij mogen volgens de Deense regels in onze kliniek maar één arts in dienst hebben en dat is Tina.” De kosten voor de behandeling in de openbare kliniek worden door de Deense overheid overigens volledig vergoed. Patiënten die niet kunnen of willen wachten, kunnen terecht in de privékliniek die elke vrijdag open spreekuur heeft. Patiënten betalen hun behandeling dan uit eigen zak of vanuit hun aanvullende verzekering. Thau hierover: “Maar de meeste pijnpatiënten hebben geen verzekering, zijn 65 jaar of ouder en hebben vaak zware arbeid verricht. Dat is de trieste kant van het verhaal.”

Boek

Het koppel Horsted en Thau zijn in ieder geval overtuigd van de heilzame werking van cannabis en reizen in de avonduren stad en land af om Deense artsen en parlementsleden te overtuigen. Een boek over hun ervaringen met het voorschrijven van medicinale cannabis, dat dit jaar uitkomt, moet ook zorgen voor meer kennisoverdracht. Tot dan toe zullen artsen het moeten doen met de richtlijnen van het Deense geneesmiddelenbureau, die online te raadplegen zijn. Informatie over de twee Bedrocan producten, die zijn opgenomen in het proefprogramma, zijn afkomstig van importeur Uth: “We zijn aan regels gebonden en mogen geen informatie verschaffen die verkoop van het cannabisproduct stimuleert. Het enige dat mag is een algemene bijsluiter met advies over toediening en dosering. Daar is dan ook de meeste vraag naar.” Net als in Nederland, wordt in Denemarken verdampen met behulp van een verdamper en het drinken van thee aangeraden. Roken is vanwege ‘het risico op long- en luchtweginfecties’ niet aanbevolen, aldus de Deense richtlijnen. Verder is het raadzaam om met een lage dosis te beginnen. Volgens de Deense overheid is het uiteindelijk de arts die beslist over dosering en de wijze van gebruik.

Bedrocan gaat niet voor recreatief

Wat voor de eeuwwisseling begon als een zelfgekozen opdracht  – ‘breng cannabis naar het niveau van een geregistreerd medicijn’ – is voor Bedrocan uitgegroeid tot een tour de force. De inmiddels internationaal opererende organisatie beweegt mee met de groeiende vraag naar medicinale cannabis van de allerhoogste kwaliteit, ondersteunt wetenschappelijk onderzoek en brengt een gebruiksvriendelijke verdamper voor medicinaal gebruik op de markt. Wat onveranderd is, is de heldere focus op cannabis als medicinaal product; patiënt geïnspireerd en aangedreven door wetenschap en de geldende wet- en regelgeving.

De wil om cannabis naar het niveau van een geregistreerd medicijn te brengen is afkomstig van Tjalling Erkelens, oprichter en bestuursvoorzitter /CEO van Bedrocan. Hem stond vanaf het begin een route voor ogen, want sinds Bedrocan voor de eerste keer gestandaardiseerde medicinale cannabis voor de Nederlandse overheid produceerde (in 2003 – red.), doet de organisatie een drieledige belofte:

  • Patient inspired
  • Science driven
  • Regulatory compliant

“De variëteiten die wij nu leveren zijn op de kennis en ervaring, en dus de vraag, van patiënten gebaseerd,” verduidelijkt Erkelens. “We hebben dat in samenspraak met onze opdrachtgever de Nederlandse overheid vertaald naar een aantal gestandaardiseerde cannabisproducten. Ondertussen wordt steeds meer wetenschappelijk onderzoek verricht naar de werking van werkzame stoffen uit cannabis in het menselijk lichaam, zodat de benadering van medicinale cannabis steeds meer van empirisch en anekdotisch naar wetenschappelijk onderbouwd gaat. Die ontwikkeling steunen we van harte. Net als onderzoek op gebied van toediening. De input van patiënten blijft uiteraard van wezenlijk belang, want dat is waar we het uiteindelijk voor doen. Het niveau waarop gaat echter steeds verder omhoog en is nu aangekomen op het punt dat we steeds serieuzer wordend klinische onderzoek initiëren en ondersteunen. Als je cannabis uiteindelijk als medicijn geregistreerd wilt krijgen, kan dat alleen op basis van wetenschappelijk bewijs.”

Recreatief gebruik

Ook op gebied van wet- en regelgeving heeft Bedrocan steeds een duidelijke koers gevaren. Erkelens: “We hebben van begin af aan geopereerd volgens de geldende regels.

Dus willen we ons buiten Nederland alleen op landen richten waar productie en toepassing van medicinale cannabis wettelijk geborgd is. En we blijven ons richten op de medicinale toepassing van cannabis; bedoeld voor patiënten.

We zijn dus nooit partij in de inmiddels wereldwijde discussie over legalisering, blijven bij recreatief gebruik vandaan en zoeken alleen samenwerking met partners die onze visie op gebied van wet- en regelgeving delen.”

Die keuze betekent wel dat Bedrocan en haar licentiehouders gehouden zijn aan steeds strengere eisen op gebied van kwaliteit en veiligheid. Compliance, alweer. En ditmaal een commitment aan farmaceutische voorschriften. “Fair enough”, zegt Erkelens. “We zijn een farmaceutisch bedrijf. Dan moet je aan strenge eisen voldoen en je daar ook op laten toetsen. Dat is voor ons reden geweest om als eerste producent het hele productieproces – inclusief kweek – op GMP-niveau te laten erkennen en op dat gebied ook steeds meer te investeren in mensen, materiaal en processen.”

Cannabinoïdemedicatie

Wereldwijd neemt de belangstelling voor medicinale toepassing van cannabis toe. Niet alleen als medicijn bij cannabinoïdemedicatie, maar ook als grondstof voor farmaceutische producten. Bedrocan beweegt met die ontwikkelingen mee.

In 2016 is de aftrap gegeven voor groei en dat heeft onder andere geresulteerd in een grotere, gestroomlijnde organisatie, waar plantkunde wordt gebundeld met farmaceutische kennis. Bovendien is in 2017 een nieuwe, state of the art productielocatie in bedrijf genomen. “Daarmee komen we tegemoet aan de groeiende vraag uit binnen- en buitenland”, aldus Erkelens, die ook beseft dat de aandacht voor medicinale cannabis wereldwijd snel verder zal toenemen.

Wat is medicinale cannabis?

Wanneer medicinale cannabis moet worden gedefinieerd, laait al snel de discussie op over het verschil tussen cannabis voor medicinaal gebruik en cannabis voor recreatief gebruik. In de regel spitst die discussie zich toe op het inzicht en eventuele aandoeningen van de gebruiker zelf. Het Bureau voor Medicinale Cannabis, dat in Nederland eindverantwoordelijk is voor productie en distributie van cannabis voor medische en wetenschappelijke doeleinden, formuleert het op haar website als volgt: “De cannabis die via de apotheek wordt verstrekt, is van farmaceutische kwaliteit en voldoet aan de hoogste eisen. Deze cannabis is alleen bedoeld voor gebruik als medicijn. Daarom spreken we over medicinale cannabis.”

Het gaat om cannabis die wordt verstrekt aan mensen die vanwege een bepaalde aandoening niet goed kunnen functioneren. Die patiënten hebben vaak een verminderde weerstand en dat maakt van productveiligheid een cruciale factor. De cannabis die het Bureau voor Medicinale Cannabis aan apotheken in Nederland levert en ook naar sommige landen exporteert, wordt bij Bedrocan Nederland volgens een strak geprotocolleerd en geharmoniseerd (en dus voorspelbaar) proces geproduceerd. Alleen op die manier is standaardisatie van het product – oogst na oogst dezelfde hoeveelheid werkzame stoffen per variëteit – mogelijk. Dat gebeurt in een geconditioneerde omgeving en – van kweek tot verpakking – volgens de strikte eisen van good manufacturing practice (GMP). De cannabis is vrij van contaminatie en wordt daar, net als op standaardisatie, overigens, voortdurend op gecontroleerd.

“Het aantal landen dat actief is op gebied van medicinale cannabis neemt toe en dat is goed. Het is dan wel van belang dat wij duidelijk maken wie we zijn, wat we doen en waarom we dat zo doen. Daar mag iedereen ons op aanspreken.”

Verdampen niet schadelijk voor omgeving

Ziekenhuispersoneel of onderzoekers hoeven niet bang te zijn voor schadelijke meerookeffecten bij het verdampen van medicinale cannabis. Uit Australisch onderzoek blijkt dat ze niet high kunnen worden van de dampen die in de omgeving terechtkomen en onwillekeurig worden ingeademd. De werkzame stof THC wordt namelijk niet teruggevonden in het bloed nadat het personeel is blootgesteld aan de omgevingsdampen. Uitgebreidere studie naar dit onderwerp met meerdere deelnemers en verschillende soorten verdampers is volgens de onderzoekers wel wenselijk.

Het verdampen van medicinale cannabis wordt voor de patiënt als een veilige toedieningsmethode beschouwt. Er komen namelijk geen schadelijke stoffen vrij die bij verbranding, zoals het roken, wel ontstaan. Bij verdamping treden de medische effecten sneller op dan bij andere toedieningsvormen, omdat de cannabinoïden na inhalatie vrijwel direct in het bloed worden opgenomen. Ook is het een gebruiksvriendelijke methode voor patiënten die moeite hebben met slikken. Echter was tot voor kort niet of nauwelijks bekend of de vrijgekomen damp schadelijk kon zijn voor de omgeving. Kortom kan iemand high worden van het meeroken?

De studie laat zien dat medewerkers die verdampte cannabinoïdemedicatie in een klinische omgeving toedienen aan patiënten, geen risico lijken te lopen. Conclusie is dan ook dat verdamping veilig is voor personeel die de medicinale cannabis toedient aan patiënten.

Artsen aan het woord – Dr Jürgen Fleisch deelt zijn inzichten…

Inzichten van ervaren zorgprofessionals die cannabinoïden voorschrijven.

Naast reguliere medicatie kan ook medicinale cannabis worden voorgeschreven. Maar op welke wijze moeten dergelijke producten worden voorgeschreven? ‘Artsen aan het woord’ is een serie gesprekken met artsen die ervaring hebben met het voorschrijven van cannabinoïden, de werkzame bestanddelen van cannabis. Dit artikel biedt waardevolle achtergrondinformatie met aandacht voor patiëntveiligheid. Bovendien ontkracht het een aantal mythen.

Na zijn opleiding tot anesthesioloog in Duitsland, besloot Dr Fleisch zijn kennis te verdiepen via een fellowship in de pijngeneeskunde (Portland, Oregon).

Momenteel is hij als specialist op het gebied van anesthesiologie en pijnbestrijding werkzaam bij het Leids Universitair Medisch Centrum in Nederland.

In die hoedanigheid heeft hij de afgelopen jaren nauw samengewerkt met de afdeling Oncologie en regelmatig patiënten behandeld met pijn bij kanker.

Wat adviseert u artsen die met voorschrijven beginnen?

Ik zou zorgprofessionals die net beginnen met het voorschrijven van cannabinoïden willen adviseren het eerst te beperken tot specifieke indicaties waarvoor een gedegen bewijs van positieve uitwerking is, bijv. multiple sclerosis, patiënten met centrale neuropathische pijn of kankerpatiënten. Op deze manier kunnen we ervaring opdoen met de effecten van deze medicatie binnen een specifieke groep patiënten.

Recreatieve gebruikers van cannabis zijn naar mijn overtuiging geen goede categorie om mee te starten. Zij kunnen aanzienlijke druk op een zorgprofessional uitoefenen om het product ondanks vage indicaties toch voorgeschreven te krijgen.

Ervaringen in het voorschrijven

Hoe lang schrijft u al cannabinoïdemedicatie voor?

Vanaf het moment dat ik hier in Nederland aan de slag ben gegaan, nu tien jaar geleden, schrijf ik al cannabinoïden voor. Voornamelijk aan kankerpatiënten.

Kunt u een beschrijving geven van een doorsneepatiënt die u producten met cannabinoïden zou voorschrijven?

Er zijn twee soorten patiënten waarmee ik met cannabinoïde therapie zou beginnen. Dat zijn patiënten met:

  • kanker in een vergevorderd stadium die verminderde eetlust ervaren, mogelijk gecombineerd met misselijkheid en overgeven. Deze patiënten hebben meestal al vele andere geneesmiddelen geprobeerd.
  • centrale neuropathische pijn (nadat reguliere geneesmiddelen niet blijken aan te slaan).

Voorschrijven van cannabinoïdemedicatie

In welk opzicht verschilt het voorschrijven van cannabinoïdemedicatie met het voorschrijven van andere geneesmiddelen?

Het verschilt eigenlijk helemaal niet zoveel van andere geneesmiddelen. Alleen hebben veel patiënten vooraf al een mening gevormd over cannabis [en cannabinoïdeproducten]. Voor sommigen heeft het een negatieve lading en wordt het geassocieerd met misbruik.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van cannabinoïden als therapeutisch product?

Binnen mijn vakgebied van de pijngeneeskunde zijn er drie grote voordelen van cannabinoïdemedicatie ten opzichte van andere geneesmiddelen:

  • de pijnstillende effecten op neuropathische pijnsyndromen en, afhankelijk van het soort geneesmiddel, braakverminderende en eetlustopwekkende effecten. Dit is met name belangrijk voor kankerpatiënten met pijn.
  • het vermijden van orgaanbeschadigende bijwerkingen bij volwassen patiënten, die gerelateerd zijn aan het gebruik van NSAID’s (pijnstillers met een ontstekingsremmende werking).
  • het kalmerende effect van een aantal cannabissoorten, die sommige patiënten als uiterst plezierig ervaren.

Hoe zou een arts het middel het beste kunnen voorschrijven?

Voor patiënten die nog geen ervaring hebben met het gebruik van cannabinoïde producten zouden de mogelijke psychologische bijwerkingen zwaar kunnen wegen. Om psychologische bijwerkingen te voorkomen, raden wij patiënten aan te beginnen met lage doseringen en het geneesmiddel toe te dienen in een stille en ontspannen omgeving.

Het is onze ervaring dat het voorschrijven van cannabis als inhalatiemiddel toegediend via een verdamper gunstig kan werken, omdat het sneller pijnstillende effecten sorteert en een betrouwbaar absorptieprofiel biedt.

Zijn er nog speciale kwesties waar u rekening mee houdt bij het voorschrijven van cannabis?

Bij cannabis moet de voorschrijvende zorgprofessional zich realiseren dat de normen in veel landen verschillen ten opzichte van ‘reguliere’ geneesmiddelen: ten aanzien van kwaliteitscontrole van de actieve bestanddelen en toxicologische contaminatie.

Als er gebruik wordt gemaakt van cannabis geproduceerd door onder toezicht staande producenten kunnen patiënten erop vertrouwen dat er geen sprake is van biologische of toxicologische contaminatie.

Wat is cannabinoïdemedicatie?

Medicinale cannabis, in de volksmond mediwiet genoemd, is uitsluitend bedoeld voor gebruik als medicijn. Daarom spreken we over medicinale cannabis. Het is van farmaceutische kwaliteit en wordt ingezet bij behandeling of verlichten van ziekten. De term gaat al weer enige jaren mee. Inmiddels is er veel verbeterd op het gebied van kweek, kwaliteit en controle. De regelgeving in diverse landen schrijft al jaren standaardisatie voor, waarbij het plantaardige product bij elke oogst dezelfde inhoudsstoffen moet hebben (bijv. Bedrocan®, Bediol®, Bedrobinol® etc.). Ook zijn er inmiddels veiligere toedieningsvormen (sublinguaal, oraal en verdamping) als alternatief voor het roken van de aloude joint.
Het huidige model, waarbij het product wordt voorgeschreven door onafhankelijke artsen, maakt een betere communicatie over gevaren en voordelen richting patiënten mogelijk en biedt de veiligheid van toezicht door een zorgprofessional. De inzet van gestandaardiseerde producten en klinisch onderzoek betekent ook dat plantaardige producten een stap dichter bij een volledige medische registratie komen. Onder dergelijke omstandigheden lijkt het gebruik van de term ‘medicinale cannabis’ achterhaald.

In dit artikel staan we stil bij het therapeutisch gebruik van cannabinoïden. We hebben het dan over de groep medicijnen die cannabinoïden (bijv. THC en CBD) en andere door de cannabisplant afgegeven chemische verbindingen (bijv. terpenen) bevatten en voor therapeutische doeleinden worden ingezet bij mensen. De verandering in terminologie van ‘medicinale cannabis’ naar ‘cannabinoïdemedicatie’ is een weerspiegeling van onze kennis over en ons inzicht in het endocannabinoïde systeem, cannabinoïdereceptoren, endogene (menselijke) cannabinoïden en exogene (plantaardige) cannabinoïden.

Voor meer informatie kunt u het boekje Maak kennis met Medicinale Cannabis van dr. Arno Hazekamp downloaden.

[contact-form-7 404 "Not Found"]

Als er gebruik wordt gemaakt van cannabis, geproduceerd door onder toezicht staande producenten, kunnen patiënten erop vertrouwen dat er geen sprake is van biologische of toxicologische contaminatie.

In Nederland wordt medicinale cannabis onder strikte kwaliteitseisen geproduceerd door het door de overheid geselecteerde  bedrijf Bedrocan.

Toediening door middel van verdamping

Wat zijn, naast het elimineren van de negatieve effecten van roken, de voordelen van toediening door middel van verdamping?

Bij verdamping wordt de cannabis tot een specifieke temperatuur verhit zonder te verbranden. Cannabinoïden en terpenen worden afgegeven via een damp die rechtstreeks wordt geïnhaleerd.

Er zijn drie grote voordelen van toediening door middel van verdamping:

  • het maakt een exacte dosering mogelijk,
  • het sorteert snel effect, en
  • het omzeilt de nadelen van roken (d.w.z. geen teer, ammoniak, koolmonoxide).

Wat zeggen patiënten over het toedienen van cannabis door middel van verdamping?

Het verdampen van cannabis heeft de voorkeur van de meeste patiënten, helemaal in vergelijking met toediening via de mond. Dit komt met name door het snelle effect dat bereikt kan worden met inhalatie.

Een aantal jaren werden de benodigde verdampers vergoed door de Nederlandse zorgverzekeraars en was er voor de patiënten geen sprake van een financiële drempel.

Rekening houden met patiënten

Hoe brengt u tijdens een eerste consult het gesprek op het onderwerp van de cannabinoïdemedicatie?

Er zijn twee soorten gesprekken als het gaat over het gebruik van cannabinoïden:

De oudere, ten aanzien van cannabis onwetende patiënt:

Een wat oudere kankerpatiënt zal waarschijnlijk aarzelend reageren op het gebruik van cannabis als geneesmiddel. Dit heeft vermoedelijk te maken met vooroordelen over cannabis als product voor ‘recreatief’ gebruik. Bij deze patiënten bespreek ik het gebruik van deze geneesmiddelen maar zelden tijdens het eerste consult. Als de patiënt in aanmerking komt en andere behandelingen niet voldoende pijnverlichting hebben geboden, dan wijs ik op cannabinoïdemedicatie als mogelijke optie. Op deze manier heeft de patiënt en zijn/haar familie tot de volgende afspraak de tijd om na te denken over deze behandelingsvorm.

De ervaren patiënt:

Er is een groep patiënten met ruime ervaring met het recreatief gebruik van cannabis. Zij kunnen een cannabinoïdemedicatie proactief opvoeren als mogelijke aanvulling op hun pijntherapie. Deze patiënten leggen de nadruk op de ineffectiviteit of bijwerkingen van andere behandelingen en kunnen zorgprofessionals de kant van het voorschrijven van een cannabisproduct opduwen. Bij deze patiënten moet het onderwerp volledig worden doorgesproken tijdens een eerste consult. De belangrijkste vraag die tijdens het consult beantwoord moet worden, is of ze überhaupt wel in aanmerking komen voor cannabinoïde producten.

Bent u er bekend mee dat sommige patiënten een bepaalde wisselwerking ervaren tussen cannabinoïdemedicatie en andere geneesmiddelen?

Jazeker, wij komen wel patiënten tegen die cannabinoïden naast andere CNS depressiva (bijv. opioïden) gebruiken en een wisselwerking tussen de geneesmiddelen ervaren.

De kalmerende effecten kunnen nadrukkelijker worden ervaren, met name onder de oudere bevolkingsgroep. Bovendien is het mogelijk dat er ernstige sufheid en hallucinaties worden opgeroepen.

Naast op elkaar reagerende geneesmiddelen, wordt het roken van cannabis ook in verband gebracht met een verhoogd risico op een hartinfarct of een beroerte. Cannabis als trigger van een hartinfarct is plausibel gezien de cardiostimulerende effecten die ischemie kunnen veroorzaken bij mensen die daarvoor vatbaar zijn. Carboxyhemoglobine als gevolg van het roken van cannabis kan ook bijdragen aan ischemie. Roken wordt nooit aanbevolen.

Merkt u wel eens dat patiënten verkeerd gebruik of misbruik van cannabinoïden proberen te verbergen? Hoe bepaalt u binnen uw praktijk of hiervan sprake is?

In de periode dat de Nederlandse zorgverzekeraars het gebruik van medicinale cannabis nog ruimhartig vergoedden, hadden we regelmatig gesprekken met patiënten die het best omschreven konden worden als ‘recreatieve gebruikers’.

Patiënten binnen deze groep gebruikten al grote hoeveelheden cannabis en wilden nu medicinale cannabis verstrekt krijgen op basis van nogal vage indicaties. Sommigen zagen het als een goedkope manier om aan een ‘recreatieve drug’ te komen die ze toch al gebruikten.

Hoe gaat u er in uw praktijk mee om als patiënten het verkeerd gebruik of misbruik proberen te verbergen?

Deze groep patiënten kan een behoorlijke uitdaging vormen. Ze kunnen de druk op zorgprofessionals opvoeren om cannabinoïden voor te schrijven als enige methode om hun pijn te verlichten. Als we dan termen als verkeerd gebruik en misbruik hanteren, kan dat heftige reacties oproepen.

Zorgprofessionals moeten coherent zijn en cannabinoïden alleen voorschrijven voor indicaties waarvoor de positieve effecten bewezen zijn (bijv. pijnstiller voor neuropathische pijn, het opwekken van eetlust, enz.). Zodra verkeerd gebruik of misbruik aan het licht komt, moet dat in alle openheid aan de orde worden gesteld.

Bedrocan zoekt patiënten voor testpanel

Bedrocan wil in contact komen met patiënten die medicinale cannabis als medicijn gebruiken. De Nederlandse producent van medicinale cannabis wil namelijk een nieuw ontwikkelde verdamper door patiënten laten testen. De verdamper zal in 2018 onder de naam Bedromedic® op de Europese markt worden gebracht.

Bedrocan is op zoek naar patiënten die medicinale cannabis van Bedrocan gebruiken. Deze moet voorgeschreven zijn door hun huisarts of specialist. Belangrijk is dat de deelnemer minimaal een half jaar ervaring heeft met het gebruik van cannabis als medicijn. Ervaring met het gebruik van verdampers is niet noodzakelijk.

Aan dit onderzoek kunnen minimaal 20 patiënten met uiteenlopende aandoeningen meedoen. De leeftijdsopbouw is variabel, maar de deelnemer dient in ieder geval 18 jaar of ouder te zijn.

Deelnemers krijgen de Bedromedic®-verdamper thuisgestuurd en kunnen deze in hun privé-omgeving uitproberen. Daarna dient een uitgebreide online vragenlijst te worden ingevuld.

Bedrocan presenteert nieuwe bedrijfsfilm

‘Bedrocan’ – als merk- en bedrijfsnaam – is al decennia een begrip als het gaat om ontwikkeling en productie van gestandaardiseerde medicinale cannabis van farmaceutische capaciteit. Met in het achterhoofd de wetenschap dat énkele beelden meer zeggen dan vele woorden is een korte film gemaakt waarin de unieke combinatie van kweek, oogst en productie (volgens good manufacturing practice) en research & development is samengevat. Zodat in drie minuten en eenendertig seconden duidelijk wordt wat we bedoelen met ‘beyond pioneering’.

 

 

Bedrocan - beyond pioneering

Nieuwe Nederlandse productielocatie ook GMP gecertificeerd

Met ingang van 11 november 2017 produceert ook de nieuwste Nederlandse productiefaciliteit van Bedrocan officieel volgens good manufacturing practice (GMP). Daarmee komt Bedrocan opnieuw tegemoet aan internationale farmaceutische kwaliteits- en veiligheidseisen.

Het is de tweede keer dat een productielocatie van Bedrocan in lijn met de eisen van GMP voor active pharmaceutical ingredient is gebracht. Eerder dit jaar behaalde de producent van gestandaardiseerde medicinale cannabis al een GMP-certificaat voor de bestaande Nederlandse productielocatie. Daarmee was Bedrocan de eerste producent ter wereld waarbij het volledige productieproces – dus ook de cultivatie – voldoet aan eisen die internationaal aan de productie van farmaceutische grondstoffen en eindproducten worden gesteld.

Op 15 september 2017 is in de nieuwe productielocatie van Bedrocan de eerste batch gestandaardiseerde medicinale cannabis geoogst en overgedragen aan het Bureau voor Medicinale Cannabis. De nieuwe locatie heeft een vloeroppervlakte van tienduizend vierkante meter –waarvan op dit moment de helft in gebruik is – en is ingericht volgens de laatste stand der techniek. Met de aanzienlijke toename in productiecapaciteit komt Bedrocan tegemoet aan de groeiende vraag naar gestandaardiseerde medicinale cannabis van farmaceutische kwaliteit.

Sinds 2003 produceert Bedrocan medicinale cannabis voor het Nederlandse ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In het kader van het programma voor medicinale cannabis van het ministerie, is gestandaardiseerde cannabis op recept van de arts verkrijgbaar in Nederlandse apotheken. Het ministerie exporteert de medicinale cannabis ook naar, onder andere, Australië, Italië, Duitsland, Finland, Canada en Tsjechië, evenals naar onderzoekers over de hele wereld.

Bedrocan nu beschikbaar in Australië

De gestandaardiseerde medicinale cannabis van Bedrocan®, dat sinds 2003 beschikbaar is op de Nederlandse markt, is nu ook beschikbaar voor patiënten in Australië. Het betreft dezelfde cannabis die gebruikt wordt in een Australische klinische studie naar palliatieve zorg bij kankerpatiënten. Australische apothekers kunnen via Novachem, een gespecialiseerd importeur en distributeur in Australië, cannabis flos en verdampers bestellen.

De producten van Bedrocan zijn veilig voor verdamping en inhalering via de longen. Ze zijn gegarandeerd vrij van pesticiden en zware metalen en er komen geen microben, schimmels en bacteriën in de cannabis voor. Dit is met name belangrijk voor mensen met een verzwakt immuunsysteem. De constante chemische samenstelling van het product stelt dokters in staat de werkzaamheid en dosering van het product beter te monitoren. Het vermindert daarnaast de kans op overdosering en bijwerkingen kunnen worden voorkomen.

Voor Australische zorgprofessionals is er een speciale brochure ontwikkeld met de naam Prescribing Bedrocan. Het bevat waardevolle informatie over dosering, veilig gebruik en mogelijke bijwerkingen bij het gebruik van medicinale cannabis.

Niet alle verdampers zijn hetzelfde

De meesten van ons hebben wel eens gehoord van vaporizers en vaak denken we dan direct aan ‘e-sigaretten’ of ‘penvaporizers’. Er zijn echter meer soorten vaporizers, of verdampers, verkrijgbaar.

In dit artikel staat het onderwerp van het toedienen van cannabisflos door middel van verdamping of inhalering via de longen centraal. Er wordt ingegaan op de verschillende aspecten van verdamping en het belang van het gebruik van een toedieningsapparaat van medische kwaliteit in combinatie met gestandaardiseerde cannabis van farmaceutische kwaliteit.

Cannabis van farmaceutische kwaliteit

Om van verdamping een echt effectieve methode te maken, moet het cannabisproduct dat gebruikt wordt van farmaceutische kwaliteit zijn. Volledig gestandaardiseerde cannabis staat garant voor een constante samenstelling, herhaalbare doseringen en de mogelijkheid voor patiënten en artsen om doseringen effectief aan te passen met behulp van titratie. Als cruciale factor voor het opbouwen van empirisch bewijs voor medicinale cannabis is het essentieel dat bevindingen uit meerdere klinische proeven en onderzoeken uit verschillende tijdsperioden met elkaar kunnen worden vergeleken. Dat betekent dat de exacte kwaliteit en dosering van de cannabis, gebruikt voor verschillende aandoeningen, bekend moet zijn.

Uiteraard is cannabis van farmaceutische kwaliteit vanuit het perspectief van veiligheid voor het algemene publiek en de patiënt vereist. Om ervoor in te kunnen staan dat de damp veilig via de longen geïnhaleerd kan worden, mag cannabis flos geen contaminanten bevatten, zoals microben, pesticiden en zware metalen.

Een efficiënte toedieningsmethode

De meest efficiënte toedieningsmethode is inhalering. Toediening via inhalering is een snelle manier om meetbare serumniveaus van cannabinoïden op te wekken.

“De meest efficiënte toedieningsmethode van cannabis is inhalering…met het gebruik van een medische verdamper worden de schadelijke effecten van roken op de luchtwegen voorkomen.”

In vergelijking met roken verlaagt een verdampend medisch hulpmiddel de concentraties van giftige stoffen zoals koolmonoxide, ammoniak en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s). Eveneens in vergelijking met roken zijn hogere niveaus van THC en consistente, reproduceerbare THC-extractie en levering mogelijk. Omdat de damp snel wordt geabsorbeerd door de longen, kunnen patiënten hun dosering door middel van titratie effectief optimaliseren op basis van de ernst van symptomen, verdraagzaamheid en vermijding van bijwerkingen. Terwijl de snelle inwerkingtreding van de effecten van geïnhaleerde cannabinoïden titratie van doseringen eenvoudiger maakt, stellen gestandaardiseerde cannabisproducten patiënten in staat een exacte dosering toe te dienen.

In de praktijk richten patiënten zich in eerste instantie met hulp van hun arts op het vinden van een dosering die goed werkt voor hun specifieke situatie. Gemiddeld gebruiken Nederlandse patiënten slechts 0,7 gram cannabis flos per dag, verdeeld over meerdere doseringen.

Internationaal gezien is het roken van cannabis in de vorm van sigaretten (joints) vandaag de dag nog altijd de meest gebruikelijke manier van consumptie voor zowel medische als recreatieve gebruikers. De voordelen van verdampen ten opzichte van roken zijn duidelijk als het gaat om irritatie van en problemen met de luchtwegen als gevolg van roken. In de damp van cannabisflos zijn ook niet-THC bestanddelen, waaronder ontstekingsremmende terpenen die de longen beschermen tegen irritatie, aanwezig. Hiermee is verdampen de voor de hand liggende en gezondere keuze voor het innemen van de werkzame bestanddelen uit de cannabisplant.

Patiëntperspectieven en het bieden van opties

Het belang van verdamping wordt benadrukt in vragenlijsten over gebruik verstuurd aan patiënten. De meerderheid van de respondenten geeft ten aanzien van tevredenheid de voorkeur aan de inhaleringsmethode. Over het geheel genomen scoorden cannabisgerelateerde geneesmiddelen op basis van de hele plant hoger dan andere producten met geïsoleerde cannabinoïden.

Hoewel roken internationaal nog altijd een populaire toedieningsmethode is, is het tegelijkertijd ook duidelijk dat patiënten op zoek zijn naar alternatieven voor roken. Patiënten zijn op zoek naar betrouwbare, betaalbare en draagbare verdampers voor het toedienen van cannabisflos. Er zijn momenteel veel onderzoeken gaande naar het verbeteren van de technologie achter de verschillende toedieningsvormen. Een paar voorbeelden van belangrijke ontwikkelingen in medische verdampers die gebruik maken van gestandaardiseerde cannabis  zijn de Syqe® Inhaler (Syqe Medical), en de Bedromedic® vaporizer.  Voor al deze medische hulpmiddelen geldt dat er ten aanzien van kwaliteitstesten en klinische proeven gebruik is gemaakt van de gestandaardiseerde cannabis van Bedrocan.

vaporizer-bedrocan

Medische verdampers leveren gestandaardiseerde doseringen en benadrukken kwaliteitsborging, veiligheid en effectiviteit. Met al deze technische ontwikkelingen in de toedieningsmethoden zou het roken van cannabisflos al snel tot het verleden kunnen gaan behoren. Ondersteund met goed onderbouwd wetenschappelijk onderzoek zal medicinale cannabis een aanvaardbaar therapeutisch middel worden voor patiënten, voorschrijvende artsen en toezichthoudende instanties.

Secundaire blootstelling

Uitgeademde cannabisdamp bevat geen pyrolytische stoffen die verantwoordelijk zijn voor secundaire blootstelling. Het is echter nog niet exact bekend hoe uitgeademde damp zich door de lucht verspreid en of er significante niveaus van cannabinoïden aanwezig zijn in uitgeademde damp. Er is nog geen onderzoek uitgevoerd naar de verspreiding van dampwolken. Als gevolg hiervan is het nog niet bekend of passieve inname van cannabinoïden een beroepsrisico betekent voor professionals in de gezondheidszorg en andere zorgaanbieders. Hoewel het niet waarschijnlijk is dat de niveaus een gevaar opleveren voor de gezondheid en veiligheid, is het wel belangrijk dat hier in de nabije toekomst onderzoek naar wordt gedaan.

Verdamper

Inhalation

Toediening
Absorptie via de longen kan de totale dagelijkse inname verlagen.

Flos or granulate

Doseertype
Cannabisflos en granulaat. Een damp van cannabinoïden en terpenoïden.

Onset Fast

Effect
Uiterst efficiënt en snel werkend. Tussen 2-10 minuten.

Duration

Duur
Tussen 2-4 uur.

LUMC start klinisch onderzoek naar fibromyalgie en cannabis

Kan cannabis gebruikt worden voor de behandeling van fibromyalgiesymptomen die niet goed in de hand kunnen worden gehouden met standaard therapieën?

Dit jaar gaan er een aantal dubbelblinde, placebogecontroleerde klinische onderzoeken met gestandaardiseerde medicinale cannabis van farmaceutische kwaliteit van start. Het eerste van deze onderzoeken zal worden uitgevoerd in Leiden alwaar prof. dr. Albert Dahan van de afdeling Anesthesiologie van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) leiding zal geven aan een onderzoek naar de effecten van geïnhaleerde medicinale cannabis op symptomen van fibromyalgie.

Fibromyalgie is een aandoening die gekenmerkt wordt door chronische pijn in spieren en bindweefsel, en gevoeligheid bij aanraken. Deze symptomen gaan vaak gepaard met vermoeidheid, slaapstoornissen en veranderingen op emotioneel vlak. Naar schatting heeft 3 tot 5 procent van de bevolking last van deze aandoening. De meerderheid (80 tot 90%) van de patiënten, waarbij deze aandoening wordt geconstateerd, zijn om onbekende redenen vrouw.

Veelgebruikte farmacologische behandelingen van fibromyalgie zijn het op het centrale zenuwstelsel werkende pregabaline (Lyrica®) en de selectieve serotonine- en noradrenalineheropnameremmer duloxetine (Cymbalta®), die beiden in meerdere landen door toezichthouders zijn goedgekeurd voor de behandeling van deze aandoening. Hoewel klinische onderzoeken hebben aangetoond dat deze geneesmiddelen effectief en veilig zijn, reageren niet alle patiënten op deze behandeling. Bovendien heeft een aantal patiënten last gehad van een verscheidenheid aan bijwerkingen, zoals duizeligheid, slaperigheid of emotionele veranderingen die kunnen leiden tot depressies of, in ernstige gevallen, tot zelfmoordneigingen.

Cannabis als alternatieve behandeling

Onderzoek heeft aangetoond dat cannabinoïden – de werkzame stoffen in de cannabisplant – een voordelige uitwerking kunnen hebben op symptomen van fibromyalgie door pijn te verlichten en de kwaliteit van het slapen te verhogen. Hoewel cannabis nog niet erkend wordt als goedgekeurd geneesmiddel voor deze medische aandoening, is uit verschillende vragenlijsten naar voren gekomen dat fibromyalgiepatiënten zelf al wel gebruik maken van cannabis. Een aantal patiënten heeft zelfs al laten optekenen dat cannabis minder bijwerkingen heeft dan de beschikbare traditionele behandelingen en, nog belangrijker, effectief is.

Klinisch onderzoek

Bedrocan International – licentiegever voor de productie van gestandaardiseerde medicinale cannabis van farmaceutische kwaliteit – voorziet dat cannabis gebruikt kunnen worden voor de behandeling van fibromyalgiesymptomen die niet goed in de hand kunnen worden gehouden met een standaard therapie. Om deze reden voert het LUMC een onderzoek uit waarin bekeken wordt hoe de symptomen van fibromyalgie reageren op de twee belangrijke cannabinoïden (de actieve farmaceutische ingrediënten) van de cannabisplant: delta-9-tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD). In het kader van het onderzoek krijgt een groep patiënten deze twee stoffen toegediend in de vorm van verdampte cannabisflos. De drie verschillende, onderzochte medicinale producten zijn Bedrocan®, Bediol® en Bedrolite®. Dit zijn gestandaardiseerde variëteiten van medicinale cannabis die legaal verkrijgbaar zijn in Nederland. Tijdens het onderzoek ondergaan de patiënten verschillende alom erkende metingen en tests om informatie te krijgen over de effectiviteit van het middel in het bestrijden van zowel de fysieke als de cognitieve en affectieve symptomen van fibromyalgie. Er wordt op gehoopt dat de verkregen informatie een stap voorwaarts zal betekenen voor gestandaardiseerde medicinale cannabis als mogelijke alternatieve behandeling van fibromyalgie, met name voor patiënten die niet, of onvoldoende, reageren op bestaande behandelmethoden.

Bedrocan eerste GMP-producent ter wereld

Na een uitvoerige inspectie door de Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg is Bedrocan uit Nederland de eerste producent van medicinale cannabis ter wereld die voldoet aan de eisen van de good manufacturing practice (GMP) standaarden van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Dit is de eerste keer dat een producent van medicinale cannabis een dergelijke hoge mate van naleving weet te bereiken. De productiefaciliteiten van Bedrocan in Canada en de Tsjechische Republiek zullen naar verwachting uiterlijk volgend jaar aan de standaard voldoen.

GMP is de hoogste standaard waaraan een producent van geneesmiddelen ten aanzien van zijn productieproces moet voldoen. De GMP-status van Bedrocan is een garantie voor de hoogste kwaliteit op het gebied van het kweek- en verpakkingsproces.

Tjalling Erkelens, bestuursvoorzitter van Bedrocan International: “Dit is een belangrijke erkenning. We hebben er altijd naar gestreefd aan de hoogste farmaceutische standaarden te voldoen. Onze manier van werken wordt nu officieel door de autoriteiten erkend.”

Bedrocan produceert al sinds 2003 gestandaardiseerde medicinale cannabis als actief farmaceutisch ingrediënt (API). Het is het enige bedrijf ter wereld dat in staat is medicinale cannabis flos (de hele, gedroogde bloem) te produceren met een constant gehalte aan cannabinoïden en terpenen.

De in Nederland geproduceerde medicinale cannabis van Bedrocan wordt geleverd aan patiënten en onderzoekers in Nederland, Duitsland, Finland, Israël, Italië, Macedonië en Polen. In Australië wordt het product gebruikt in het eerste Australische klinisch onderzoek naar het verdampen van cannabis.

Perry Davidson, CEO en oprichter van Syqe Medical in Israël, een bedrijf dat voor haar voorgedoseerde verdamper gebruik maakt van medicinale cannabis van Bedrocan, zegt: “Syqe Medical heeft de eerste verdamper ontwikkeld die in staat is medicinale cannabis aan te bieden op het precisieniveau van traditionele geneesmiddelen. Cruciaal hierbij is het gestandaardiseerde product en de ongeëvenaarde kwaliteit van Bedrocan. Daardoor kunnen wij farmaceutische kwaliteit bieden. Het door Bedrocan behaalde GMP-certificaat betekent een grote stap voorwaarts voor medicinale cannabis en de acceptatie ervan als reguliere behandelingsmethode door de medische wereld.”

In Canada en de Tsjechische Republiek zijn de unieke productiemethoden van Bedrocan in licentie gegeven aan exclusieve partners.

Cannabis van Bedrocan gebruikt in Australisch klinische studie

Tijdens een Australisch klinische studie onder kankerpatiënten die palliatieve zorg krijgen, zal er voor het eerst gebruik worden gemaakt van de cannabis van Bedrocan inclusief placebomateriaal. In het dubbelblind gerandomiseerde gecontroleerde onderzoek onder leiding van Professor Meera Agar wordt onderzocht of verdampte medicinale cannabis in staat is de eetlust te stimuleren en de kwaliteit van het leven te verbeteren. Bij mensen met kanker zijn de mechanismen die eetlust opwekken vaak verstoord. Hun kwaliteit van leven neemt af als gevolg van vermoeidheid, neerslachtige stemmingen, misselijkheid en slapeloosheid – allemaal aspecten die cruciaal zijn voor de gezondheid en het welzijn.

De onderzoekers zijn momenteel op zoek naar geschikte patiënten. Aan het onderzoek, dat wordt uitgevoerd in St Vincent’s Sacred Heart Health Service in Sydney en het Calvary Mater Hospital in Newcastle, nemen ongeveer 30 volwassen patiënten met een vergevorderd stadium van kanker deel. De resultaten kunnen aanleiding geven voor een nader onderzoek waaraan tot maximaal 250 patiënten kunnen meedoen afkomstig uit grootstedelijke en regionale ziekenhuizen binnen de staat.

De Minister voor Medisch Onderzoek van de staat Nieuw-Zuid-Wales, mevrouw Pru Goward, ondersteunt het onderzoek als onderdeel van een subsidieprogramma van de deelstaatregering waarin $ 21 miljoen is vrijgemaakt voor klinisch onderzoek en hervorming van medicinale cannabis. Ga voor meer informatie over het NSW Government’s Centre for Medicinal Cannabis Research and Innovation en het onderzoek naar www.medicinalcannabis.nsw.gov.au.

Ga voor meer informatie over verdamping als methode voor het toedienen van cannabis flos naar ons artikel Niet alle verdampers zijn hetzelfde.

Placebo voor gebruik in klinisch onderzoek

Bij moderne klinische onderzoeken gaat het tegenwoordig bijna altijd om dubbelblinde, placebogecontroleerde onderzoeken. Om aan deze behoefte tegemoet te komen, biedt Bedrocan placeboversies aan van al onze producten voor gebruik in klinische onderzoeken. Elke placebo bevat exact hetzelfde terpenenprofiel als het originele product, terwijl alle cannabinoïden zijn verwijderd.

De methode die wij hanteren om werkzaam cannabis te veranderen in een placebo, maakt gebruik van gehomogeniseerd cannabis als startmateriaal. Aan de hand van een proces dat bekend staat als granulatie, breken we het cannabis vervolgens in kleinere delen. Dat is dan ook de reden dat placebomateriaal alleen verkrijgbaar is in de vorm van granulaat.

Volledige HPLC- en GC-profielen (high-performance liquid chromatography en gaschromatografie) zijn op verzoek verkrijgbaar en bieden gedetailleerde informatie over het cannabinoïden- en terpenengehalte van alle producten.

Klik hier voor meer informatie over ons placebomateriaal.

placebo-medicinal-cannabis-by-bedrocan-6

Op weg naar een duidelijkere classificatie van cannabis voor medicinaal gebruik

Een uitgebreide chemische analyse heeft een duidelijk verschil aangetoond tussen de Sativa- en Indica-cannabissoorten.

De begrippen Sativa en Indica worden sinds jaar en dag gebruikt door kwekers en eindgebruikers van cannabis om de verschillende soorten cannabis aan te duiden. Patiënten hebben geleerd deze begrippen te gebruiken om op hun favoriete variëteit te zoeken, maar het is altijd onduidelijk gebleven hoe deze begrippen de daadwerkelijke verschillen in chemische samenstelling en de medische effecten weerspiegelden.

Uit een recent afgerond onderzoek uitgevoerd in opdracht van Bedrocan International blijkt dat bepaalde terpenen de chemische markers zijn die Sativa en Indica cannabis van elkaar onderscheiden. Het gebruik van biochemische markers is een handige aanvulling op het gebruikelijke classificatiesysteem gebaseerd op populaire termen of ‘cultivar’-benamingen zoals Amnesia Haze of Purple Kush. Een geavanceerde wetenschappelijke benadering maakt het eenvoudiger variëteiten te ontdekken met chemische samenstellingen (‘chemovars’) die beter overeenkomen met de farmacologische behoeften van patiënten.

In zijn onderzoek ‘From cultivar to chemovar II’, analyseerde dr. Arno Hazekamp de grootste verzameling cannabismonsters (460) tot nu toe vastgelegd in de wetenschappelijke literatuur. De monsters werden op basis van chemische eigenschappen in kaart gebracht en verdeeld in clusters met vergelijkbare samenstelling. Het onderzoek heeft aangetoond dat Sativa- en Indica-monsters op chemisch niveau duidelijk van elkaar verschilden, met bepaalde terpenen als belangrijkste markers. Gehydroxyleerde terpenen (ook wel terpenoïden genoemd) kwamen significant duidelijker voor in de Indica-monsters. In tegenstelling tot wat over algemeen wordt aangenomen, bleken Sativa- en Indica-soorten niet te verschillen in hun gemiddelde THC- of CBD-gehalte.

Doorstralen heeft geen nadelig effect op medicinale cannabis

Gammadoorstraling veroorzaakt geen significante veranderingen in de samenstelling van medicinale cannabis. Uit recent onderzoek is gebleken dat de belangrijkste therapeutisch werkzame stoffen, THC en CBD, niet negatief door straling worden beïnvloed. Medicinale cannabis, dat vaak wordt gebruikt door kwetsbare patiënten, wordt behandeld met gammastraling om contaminatie met mogelijk schadelijke microben tegen te gaan. Een regelmatig gehoorde zorg onder patiënten heeft betrekking op de effecten van een dergelijke stralingsbehandeling op medicinale cannabis. Sommigen hebben aangegeven een verschil te merken in smaak of werking, anderen geven aan zich zorgen te maken over de chemische samenstelling of de kwaliteit van hun geneesmiddel.

In het kader van het onderzoek is gekeken naar de effecten van een stralingsbehandeling op vier verschillende cannabisvariëteiten met verschillende chemische samenstellingen. De monsters werden voorafgaand aan en na afloop van een standaard gammabestraling chemisch geanalyseerd. Daarnaast werd ook het watergehalte van cannabistoppen en het beeld ervan onder de microscoop geëvalueerd.  Het effect van gammabestraling bleek beperkt te blijven tot een geringe reductie van sommige in de cannabis aanwezige terpenen. Het terpenenprofiel bleef kwalitatief gezien echter onveranderd. Er werd geen effect waargenomen op het THC- of CBD-gehalte.

Op basis van de onderzoeksresultaten blijft gammadoorstraling van cannabis de aanbevolen decontaminatiemethode – in ieder geval totdat er meer algemeen aanvaarde methoden beschikbaar komen.

Het onderzoek werd in opdracht van Bedrocan uitgevoerd door dr. Arno Hazekamp, een internationale autoriteit op het gebied van biochemisch onderzoek naar cannabis.

Contact Us

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

Not readable? Change text.

Type hier het zoekwoord en druk op enter